Đau bụng quanh rốn là cảm giác đau âm ỉ, hoặc quặn thắt, hoặc đau nhói xuất hiện ở vùng trung tâm của bụng, xung quanh rốn. Vùng này chứa nhiều cơ quan quan trọng như ruột non, một phần ruột già, mạc treo ruột, dây thần kinh và mạch máu nuôi ruột.
Bạn cần chú ý vì nhiều bệnh khác nhau có thể gây đau bụng quanh rốn, từ rối loạn tiêu hóa nhẹ đến các bệnh khẩn cấp cần can thiệp sớm. Việc hiểu rõ nguyên nhân giúp bạn xử trí đúng và tránh những biến chứng nguy hiểm.
Những bệnh thường gây đau bụng quanh rốn
1. Viêm ruột thừa giai đoạn sớm
Đau quanh rốn là triệu chứng điển hình trong giai đoạn sớm của viêm ruột thừa.
Viêm ruột thừa xảy ra khi lòng ruột thừa bị tắc do phân cứng, hạch bạch huyết sưng to hoặc dị vật. Tình trạng tắc này làm vi khuẩn phát triển nhanh, gây viêm và sưng.
Ở giai đoạn đầu, viêm ruột thừa kích thích hệ thần kinh tự chủ của ruột, khiến bạn cảm thấy đau nhẹ, âm ỉ quanh rốn. Sau vài giờ đến một ngày, cơn đau thường di chuyển xuống hố chậu bên phải và trở nên dữ dội hơn.
Bạn cần làm gì?
- Đi khám ngay nếu bạn thấy đau quanh rốn kèm buồn nôn, sốt nhẹ, chán ăn
- Không tự ý dùng thuốc giảm đau mạnh
- Phẫu thuật cắt ruột thừa là phương pháp điều trị tiêu chuẩn
2. Viêm dạ dày và viêm tá tràng
Viêm tá tràng thường gây đau vùng thượng vị và cơn đau lan xuống quanh rốn.
Viêm dạ dày và viêm tá tràng thường xảy ra do:
- Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori
- Dùng thuốc giảm đau kháng viêm không steroid
- Uống rượu bia nhiều
- Stress kéo dài
Niêm mạc tá tràng bị viêm làm tăng co bóp ruột và kích thích dây thần kinh cảm giác, khiến cơn đau lan xuống vùng rốn, thường là đau âm ỉ hoặc đau rát.
Hướng điều trị:
- Điều trị nguyên nhân (tiêu diệt vi khuẩn Helicobacter pylori nếu có)
- Dùng thuốc giảm tiết axit
- Tránh rượu bia, cà phê, thức ăn cay
- Ăn uống đúng giờ, không để đói kéo dài
3. Hội chứng ruột kích thích
Hội chứng ruột kích thích thường gây đau quanh rốn; đây là một trong những vị trí đau phổ biến nhất.
Hội chứng ruột kích thích xảy ra do:
- Rối loạn vận động ruột
- Tăng nhạy cảm thần kinh ruột
- Stress và lo âu kéo dài
Ruột co thắt bất thường làm tăng áp lực trong lòng ruột. Các dây thần kinh ruột trở nên nhạy cảm quá mức, khiến bạn cảm thấy đau dù không có tổn thương thực thể.
Bạn nên làm gì?
- Điều chỉnh chế độ ăn (giảm thức ăn sinh hơi)
- Giảm stress, ngủ đủ giấc
- Dùng thuốc điều hòa nhu động ruột theo chỉ định bác sĩ
4. Viêm ruột non
Ruột non nằm chủ yếu quanh rốn, nên viêm ruột non thường gây đau tại vị trí này.
Viêm ruột non thường xảy ra do:
- Nhiễm virus, vi khuẩn
- Ngộ độc thực phẩm
- Ký sinh trùng
Niêm mạc ruột bị viêm gây tăng tiết dịch, tăng nhu động ruột và co thắt, dẫn đến đau quặn quanh rốn, thường kèm tiêu chảy.
Điều trị:
- Bù nước và chất điện giải (là các khoáng chất thiết yếu như Natri, Kali, Canxi, Magie, Clo)
- Nghỉ ngơi
- Dùng thuốc kháng sinh hoặc kháng ký sinh trùng khi có chỉ định
5. Thoát vị rốn
Đau quanh rốn là triệu chứng trực tiếp và điển hình của thoát vị rốn.
Thoát vị rốn xảy ra khi một phần nội tạng (như ruột non) hoặc mô mỡ trong ổ bụng đẩy qua một lỗ hở hoặc điểm yếu ở thành cơ bụng tại vùng rốn, tạo thành khối lồi phình ra ngoài, thường do cơ bụng chưa khép kín hoàn toàn sau sinh ở trẻ nhỏ hoặc do tăng áp lực ổ bụng ở người lớn.
Khối thoát vị bị kéo căng hoặc kẹt làm giảm lưu thông máu, gây đau nhói hoặc đau âm ỉ quanh rốn. Cơn đau tăng lên khi bạn ho hoặc gắng sức.
Hướng xử trí:
- Tránh mang vác nặng
- Phẫu thuật là phương pháp điều trị triệt để
- Đi cấp cứu nếu thấy đau dữ dội, khối thoát vị không đẩy vào được
6. Tắc ruột
Đau quanh rốn là vị trí đau thường gặp trong tình trạng tắc ruột non.
Tắc ruột có thể xảy ra do:
- Dính ruột sau phẫu thuật
- Khối u trong ruột
- Xoắn ruột
Ruột bị tắc gây ứ khí và dịch, làm ruột căng giãn. Các cơn co bóp mạnh gây đau quặn từng cơn quanh rốn.
Bạn cần làm gì?
- Đi cấp cứu ngay
- Không ăn uống khi nghi ngờ tắc ruột
- Tình trạng này thường cần can thiệp y tế chuyên sâu, đôi khi phải phẫu thuật để điều trị
Bạn nên làm gì khi bị đau bụng quanh rốn?
Khi nào bạn có thể theo dõi tại nhà?
- Khi bạn chỉ thấy đau nhẹ hoặc thoáng qua
- Không kèm sốt, nôn ói, tiêu chảy nặng
Khi nào bạn cần đi khám ngay?
- Khi cơn đau tăng dần hoặc đau dữ dội
- Đau kèm theo sốt, nôn liên tục
- Cơn đau kéo dài hơn 24 giờ
- Đau kèm theo chướng bụng, bí trung tiện, đại tiện
Những nguyên tắc điều trị chung:
- Không tự ý dùng thuốc giảm đau có tác dụng mạnh
- Ăn thức ăn nhẹ nhàng
- Theo dõi vị trí và tính chất cơn đau
- Tuân thủ điều trị theo chẩn đoán của bác sĩ
Nếu bạn bị đau bụng quanh rốn thường xuyên thì đây không phải là một triệu chứng đơn giản. Nhiều bệnh và tình trạng khác nhau có thể gây ra cơn đau này, mỗi nguyên nhân có cơ chế riêng và mức độ nguy hiểm khác nhau. Việc nhận biết sớm đặc điểm cơn đau và xử trí đúng giúp bạn tránh được nhiều biến chứng nghiêm trọng.
