Đau sườn phải khi hít thở sâu là một triệu chứng không nên xem nhẹ. Triệu chứng này thường liên quan đến các cấu trúc tham gia trực tiếp vào việc hô hấp, bao gồm phổi, màng phổi, cơ hô hấp, xương sườn, hoặc các cơ quan nằm ngay bên dưới lồng ngực phải như gan và túi mật.

Khi bạn hít thở sâu, lồng ngực giãn ra, cơ hoành hạ xuống, và các cơ quan trong ổ bụng bị đẩy và kéo nhẹ. Nếu bất kỳ cấu trúc nào trong số này đang bị viêm, tổn thương, hoặc chịu áp lực bất thường, cơn đau sẽ tăng rõ rệt khi hít sâu.

Những bệnh hoặc tình trạng gây đau sườn phải khi hít thở sâu

1. Viêm màng phổi phải

Viêm màng phổi phải là nguyên nhân phổ biến gây đau sườn phải khi hít thở sâu.

Màng phổi là lớp màng mỏng bao bọc phổi và lót mặt trong lồng ngực. Viêm màng phổi thường xảy ra do:

• Nhiễm virus hoặc vi khuẩn
• Viêm phổi lan ra màng phổi
• Thuyên tắc phổi
• Ung thư phổi
• Bệnh tự miễn

Màng của hai lá phổi bình thường trượt lên nhau rất trơn tru khi bạn thở. Khi màng phổi bị viêm, bề mặt này trở nên thô ráp. Khi bạn hít thở sâu, hai lá màng phổi cọ xát mạnh hơn, gây ra cơn đau nhói. Cơn đau ở sườn tăng lên khi bạn hít sâu, ho, hoặc hắt hơi.

2. Viêm phổi thùy dưới phổi phải

Viêm phổi thùy dưới bên phải thường gây đau sườn phải khi hít thở sâu, đặc biệt khi tình trạng viêm lan đến màng phổi.

Viêm phổi xảy ra khi phế nang bị nhiễm trùng do vi khuẩn, virus, hoặc nấm. Thùy dưới phổi phải nằm sát với cơ hoành và màng phổi, nên dễ gây đau vùng sườn phải.

• Tình trạng viêm làm mô phổi và màng phổi xung quanh bị kích ứng
• Khi bạn hít sâu, phổi nở ra, kéo căng vùng viêm
• Điều này kích hoạt các thụ thể đau ở màng phổi, cơn đau tăng lên khi hít sâu

3. Thuyên tắc phổi

Thuyên tắc phổi thường gây đau sườn phải khi hít thở sâu. Thuyên tắc phổi là tình trạng nguy hiểm cần cấp cứu.

Thuyên tắc phổi xảy ra khi một cục máu đông (thường từ chân) di chuyển lên và làm tắc động mạch phổi.

• Cục máu đông gây thiếu máu cục bộ ở mô phổi
• Phản ứng viêm lan đến màng phổi
• Khi hít sâu, màng phổi bị kéo căng, gây đau nhói

Cơn đau thường đi kèm các triệu chứng sau:

• Khó thở đột ngột
• Tim đập nhanh
• Ho ra máu
• Chóng mặt hoặc choáng váng

4. Căng cơ liên sườn bên phải

Căng cơ liên sườn bên phải thường gây đau sườn phải khi hít thở sâu. Tình trạng này là phổ biến, đặc biệt ở người trẻ hoặc sau khi vận động mạnh.

Các cơ liên sườn nằm giữa các xương sườn, giúp lồng ngực giãn ra khi hít vào. Tình trạng căng cơ có thể xảy ra do:

• Ho nhiều hoặc ho mạnh
• Mang vác nặng
• Vận động xoay người đột ngột
• Chấn thương nhẹ

Khi bạn hít sâu, các cơ liên sườn bị kéo giãn tối đa. Nếu các sợi cơ bị rách vi thể hoặc viêm, sự kéo giãn này sẽ gây đau rõ rệt. Bạn thường cảm thấy:

• Đau âm ỉ hoặc đau nhói
• Đau tăng lên khi ấn vào điểm đau
• Đau tăng lên khi ho hoặc xoay người

5. Gãy hoặc nứt xương sườn phải

Gãy hoặc nứt xương sườn phải gây đau khi bạn hít thở sâu. Xương sườn bị gãy hoặc nứt do các nguyên nhân sau:

• Chấn thương ở ngực
• Tai nạn giao thông
• Té ngã
• Ho dữ dội kéo dài (ở người lớn tuổi hoặc loãng xương)

Khi hít sâu, xương sườn di chuyển lên và xoay nhẹ. Nếu xương bị nứt hoặc gãy, chuyển động này gây kích ứng màng xương và mô xung quanh, dẫn đến cơn đau.

6. Viêm túi mật hoặc sỏi túi mật

Viêm túi mật thường gây đau sườn phải khi hít thở sâu, đặc biệt khi cơn đau lan lên vùng dưới sườn phải.

Túi mật bị viêm do sỏi túi mật làm tắc ống mật, gây viêm và căng giãn túi mật.

Khi bạn hít sâu, cơ hoành hạ xuống, ép nhẹ lên gan và túi mật. Nếu túi mật đang viêm, sự chèn ép này sẽ gây đau, đặc biệt khi bác sĩ ấn vào hạ sườn phải (dấu hiệu Murphy).

7. Áp xe gan hoặc viêm gan

Trong một số trường hợp, áp xe gan gây đau sườn phải khi hít thở sâu.

Áp xe gan xảy ra do:

• Nhiễm vi khuẩn
• Nhiễm ký sinh trùng
• Biến chứng sau nhiễm trùng ổ bụng

Gan nằm sát cơ hoành. Khi gan bị viêm hoặc có ổ áp xe, sự di chuyển của cơ hoành khi hít sâu sẽ kéo căng bao gan, gây đau.

Chẩn đoán triệu chứng đau sườn phải khi hít thở sâu

Việc chẩn đoán cần dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm:

• Tìm hiểu về triệu chứng (thời điểm đau, mức độ đau, yếu tố làm tăng hoặc giảm cơn đau)
• Khám lâm sàng (nghe phổi, ấn điểm đau, khám bụng)
• Xét nghiệm máu (tìm dấu hiệu viêm, nhiễm trùng, kiểm tra chức năng gan)
• Chẩn đoán hình ảnh: Chụp X-quang ngực; chụp cắt lớp vi tính; siêu âm bụng; chụp cộng hưởng từ trong trường hợp cần thiết

Điều trị đau sườn phải khi hít thở sâu

Việc điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân tiềm ẩn, không phải chỉ điều trị triệu chứng đau.

• Viêm phổi hoặc viêm màng phổi: Thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng virus, thuốc giảm viêm, nghỉ ngơi
• Thuyên tắc phổi: Thuốc chống đông máu, cấp cứu y tế
• Căng cơ liên sườn: Nghỉ ngơi, thuốc giảm đau, vật lý trị liệu
• Gãy xương sườn: Thuốc giảm đau, hỗ trợ hô hấp, theo dõi biến chứng
• Viêm túi mật: Thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau, có thể cần phẫu thuật
• Áp xe gan: Thuốc kháng sinh, dẫn lưu ổ áp xe nếu cần

Khi nào bạn cần đi khám ngay?

Bạn cần đi khám hoặc cấp cứu ngay nếu thấy đau sườn phải khi hít thở sâu và kèm theo một trong những triệu chứng sau:

• Khó thở
• Sốt cao
• Ho ra máu
• Đau ngực dữ dội
• Chóng mặt hoặc xỉu