Đau bụng xảy ra hàng đêm có thể cản trở giấc ngủ của bạn, làm giảm chất lượng cuộc sống và đôi khi là dấu hiệu của một tình trạng tiềm ẩn nghiêm trọng. Bụng chứa nhiều cơ quan bao gồm dạ dày, ruột, gan, túi mật, tuyến tụy, thận và cơ quan sinh sản. Đau bụng chỉ xuất hiện vào ban đêm, khi cơ thể đang nghỉ ngơi, thường là do hệ tiêu hóa, tư thế ngủ cơ thể có vấn đề hoặc do một số bệnh lý.
Những bệnh khiến bạn đau bụng mỗi đêm
1. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (trào ngược axit)
Khi bạn nằm xuống, trọng lực không còn giúp giữ axit trong dạ dày nữa. Nếu cơ vòng thực quản dưới (van giữa thực quản và dạ dày) yếu, axit có thể chảy ngược vào thực quản và gây đau rát ở vùng bụng trên hoặc ngực. Cơn đau này thường nặng hơn vào ban đêm sau khi ăn một bữa ăn lớn hoặc ăn muộn. Bạn cũng có thể nhận thấy vị chua trong miệng, ho hoặc khàn giọng vào buổi sáng.
2. Bệnh loét dạ dày tá tràng
Vết loét là vết thương hở ở niêm mạc dạ dày hoặc phần đầu của ruột non (tá tràng). Cơn đau do loét thường trầm trọng hơn vào ban đêm vì axit vẫn tiếp tục tiết ra khi dạ dày trống rỗng. Loét dạ dày gây đau ngay sau khi ăn, trong khi loét tá tràng gây đau vài giờ sau khi ăn hoặc trong đêm. Cơn đau có thể cải thiện tạm thời sau khi ăn hoặc dùng thuốc kháng axit.
3. Bệnh túi mật hoặc bệnh đường mật
Nếu bạn bị đau bụng trên bên phải vào ban đêm, đặc biệt là sau khi ăn nhiều chất béo, nguyên nhân có thể là do sỏi mật hoặc viêm túi mật. Khi túi mật co bóp để giải phóng mật sau khi ăn, sỏi có thể làm tắc ống mật và gây đau nhói lan ra lưng hoặc vai phải. Cơn đau thường bắt đầu khoảng 3-4 giờ sau bữa tối và có thể đánh thức bạn khỏi giấc ngủ.
4. Hội chứng ruột kích thích
Hội chứng ruột kích thích là tình trạng rối loạn chức năng của ruột, gây quặn bụng, đầy hơi và thay đổi thói quen đại tiện. Căng thẳng, một số loại thực phẩm, hoặc thay đổi nội tiết tố có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng. Mặc dù cơn đau do hội chứng ruột kích thích có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nhưng một số người nhận thấy cơn đau trầm trọng hơn vào ban đêm do ruột co thắt, khí bị mắc kẹt, hoặc căng thẳng về cảm xúc trước khi ngủ.
5. Chứng khó tiêu chức năng
Chứng khó tiêu chức năng là cảm giác khó chịu ở vùng bụng trên mà không có nguyên nhân rõ ràng. Nó thường gây cảm giác no, nóng rát hoặc no sớm. Vào ban đêm, tư thế nằm thẳng có thể làm tăng áp lực trong dạ dày và làm trầm trọng thêm các triệu chứng. Lo lắng hoặc ăn khuya có thể làm cơn đau tăng thêm.
6. Viêm tụy
Tình trạng viêm tuyến tụy gây đau bụng trên lan ra sau lưng và có thể trầm trọng hơn khi bạn nằm thẳng, đặc biệt là vào ban đêm. Viêm tụy có thể xảy ra do sỏi mật, uống nhiều rượu bia, hoặc lượng mỡ trong máu cao. Cơn đau thường dữ dội và dai dẳng, kèm theo buồn nôn hoặc nôn.
7. Vấn đề về thận hoặc đường tiết niệu
Sỏi thận hoặc nhiễm trùng cũng có thể gây ra cơn đau rõ rệt vào ban đêm. Cơn đau thường bắt đầu ở sườn và lan xuống vùng bụng dưới hoặc háng. Việc di chuyển vào ban ngày có thể khiến bạn không chú ý đến cảm giác đau, nhưng khi bạn nghỉ ngơi vào ban đêm, cơn đau có thể trở nên rõ rệt hơn.
8. Nguyên nhân phụ khoa (ở phụ nữ)
Lạc nội mạc tử cung, u nang buồng trứng hoặc u xơ tử cung có thể gây đau bụng, và cơn đau trầm trọng hơn vào ban đêm hoặc trong thời kỳ kinh nguyệt. Cơn đau do lạc nội mạc tử cung thường là đau sâu và kèm theo cảm giác khó chịu ở vùng lưng dưới. Sự thay đổi nội tiết tố ảnh hưởng đến cường độ cơn đau vào ban đêm.
9. Táo bón hoặc đầy hơi
Nếu bạn ăn thực phẩm tạo ra khí hoặc đi đại tiện không thường xuyên, áp lực có thể tích tụ trong ruột khi bạn nằm. Các túi khí làm căng thành ruột và gây quặn bụng. Việc không hoạt động vào ban đêm làm chậm chuyển động của ruột, khiến khí tích tụ.
10. Tắc ruột hoặc viêm ruột nặng
Nếu cơn đau dữ dội, dai dẳng hoặc kèm theo nôn mửa, chướng bụng hoặc không thể đại tiện hoặc đầy hơi, đó có thể là dấu hiệu của tắc ruột hoặc viêm ruột nặng như viêm ruột thừa hoặc bệnh viêm ruột. Cơn đau có thể đánh thức bạn vào ban đêm.
Khi nào bạn cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế?
Bạn phải đến gặp bác sĩ khẩn cấp nếu cơn đau bụng về đêm là:
- Nặng hoặc liên tục.
- Kèm theo nôn ra máu hoặc phân đen.
- Kèm theo sốt, vàng da hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Đánh thức bạn mỗi đêm hoặc trở nên tồi tệ hơn theo thời gian.
- Kèm theo đau ngực hoặc khó thở.
Chẩn đoán chứng đau bụng xảy ra mỗi đêm
Việc chẩn đoán bắt đầu bằng việc xem xét bệnh sử và khám thực thể. Bác sĩ sẽ hỏi về thời gian, đặc điểm và vị trí của cơn đau, cũng như các triệu chứng liên quan như buồn nôn, nôn, ợ nóng, đầy hơi hoặc thay đổi thói quen đại tiện.
Các phương pháp chẩn đoán phổ biến bao gồm:
- Xét nghiệm máu để kiểm tra nhiễm trùng, chức năng gan, men tụy và thiếu máu.
- Xét nghiệm nước tiểu để xác định nhiễm trùng thận hoặc sỏi thận.
- Xét nghiệm phân để phát hiện máu, ký sinh trùng hoặc viêm trong ruột.
- Siêu âm để kiểm tra túi mật, gan, thận và xương chậu.
- Nội soi đường tiêu hóa trên để xem các vết loét, viêm hoặc tổn thương ở dạ dày và thực quản do trào ngược.
- Nội soi để kiểm tra ruột già và tìm kiếm tình trạng viêm, polyp hoặc ung thư.
- Chụp cắt lớp vi tính để phát hiện viêm tụy, tắc ruột hoặc các bệnh nội tạng khác.
Bác sĩ cũng có thể đánh giá thói quen sinh hoạt, việc sử dụng thuốc (chẳng hạn như thuốc chống viêm không steroid) và mức độ căng thẳng có thể góp phần gây ra cơn đau vào ban đêm.
Điều trị đau bụng xảy ra hàng đêm
Việc điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân, nhưng một số biện pháp chung có thể giúp giảm bớt cảm giác khó chịu ở bụng vào ban đêm.
1. Điều chỉnh thói quen ăn uống
- Ăn bữa tối nhỏ hơn, nhẹ nhàng hơn ít nhất ba giờ trước khi đi ngủ.
- Tránh các thực phẩm béo, cay hoặc có tính axit vì chúng có thể gây kích ứng dạ dày và tăng sản xuất axit.
- Hạn chế caffeine, rượu bia và sô cô la, vì chúng làm thư giãn cơ vòng thực quản dưới và thúc đẩy trào ngược.
- Tránh ăn khi đang nằm hoặc ăn vặt vào đêm khuya.
2. Thay đổi tư thế cơ thể khi ngủ
- Nâng đầu giường lên khoảng 15 đến 20 cm để ngăn ngừa trào ngược axit.
- Nằm nghiêng về bên trái để giảm áp lực lên dạ dày và cải thiện tiêu hóa.
- Tránh mặc quần áo bó sát hoặc thắt lưng gây chèn ép vùng bụng.
3. Quản lý các yếu tố căng thẳng và lối sống
- Thực hành các kỹ thuật thư giãn như thở sâu hoặc thiền trước khi đi ngủ.
- Tập thể dục thường xuyên nhưng không quá gần giờ đi ngủ.
- Duy trì một lịch trình ngủ phù hợp để hỗ trợ nhịp tiêu hóa.
4. Sử dụng thuốc theo chỉ định
Tùy thuộc vào chẩn đoán, bác sĩ có thể kê toa các loại thuốc sau:
- Thuốc kháng axit, thuốc chẹn H₂ hoặc thuốc ức chế bơm proton để điều trị trào ngược axit hoặc loét.
- Thuốc kháng sinh, nếu phát hiện nhiễm trùng như nhiễm khuẩn Helicobacter pylori.
- Thuốc chống co thắt để giảm co thắt ruột.
- Bổ sung enzyme cho bệnh suy tụy.
- Kiểm soát cơn đau hoặc điều trị nội tiết tố cho các nguyên nhân phụ khoa.
5. Điều trị các tình trạng cụ thể
- Sỏi mật có thể cần phải phẫu thuật cắt bỏ túi mật.
- Viêm tụy cần được chăm sóc tại bệnh viện bằng cách bù dịch và kiểm soát chế độ ăn uống nghiêm ngặt.
- Hội chứng ruột kích thích có thể cải thiện khi điều chỉnh chế độ ăn uống như tăng chất xơ, men vi sinh hoặc loại bỏ các thực phẩm gây kích ứng.
- Lạc nội mạc tử cung hoặc u nang buồng trứng có thể cần điều trị bằng nội tiết tố hoặc phẫu thuật.
Bạn không nên bỏ qua những cơn đau bụng về đêm, vì việc đánh giá sớm có thể phát hiện ra các nguyên nhân như trào ngược axit, loét hoặc bệnh túi mật trước khi chúng tiến triển thành các vấn đề nghiêm trọng hơn. Sự kết hợp giữa điều trị y tế và thay đổi lối sống sẽ làm giảm đáng kể sự khó chịu và bảo vệ sức khỏe tiêu hóa lâu dài của bạn.
