Theo một nghiên cứu mới được công bố vào ngày 5 tháng 7 năm 2024, một nhóm thuốc điều trị bệnh tiểu đường, bao gồm thuốc bán chạy nhất là Ozempic, có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư liên quan đến béo phì. Nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí JAMA.
Trong nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu đã so sánh những bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường loại 2 được điều trị bằng insulin với những bệnh nhân được điều trị bằng một loại thuốc gọi là chất chủ vận GLP-1 (tiếng Anh: GLP-1 agonist), chẳng hạn như thuốc Ozempic, trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến năm 2018.
Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những bệnh nhân dùng thuốc chủ vận GLP-1 có nguy cơ mắc 10 trong số 13 loại ung thư thấp hơn đáng kể, bao gồm ung thư thận, ung thư tuyến tụy, ung thư thực quản, ung thư buồng trứng, ung thư gan và ung thư đại tràng.
Tuy nhiên, ở những bệnh nhân trên, nguy cơ mắc ung thư tuyến giáp và ung thư vú ở phụ nữ sau mãn kinh hầu như không thay đổi.
Tạp chí JAMA (Journal of the American Medical Association) là một trong những ấn phẩm y khoa có ảnh hưởng nhất thế giới, thường được trích dẫn vì các nghiên cứu đăng trên tạp chí này đều đã được bình duyệt (peer review) nghiêm ngặt. Ozempic là thương hiệu của một thuốc semaglutide. Ozempic là một thuốc chủ vận thụ thể GLP-1, đã trở nên phổ biến không chỉ vì nó hiệu quả trong việc kiểm soát lượng đường trong máu, mà nó còn có tác dụng làm giảm cân đáng kể. Béo phì là một nguy cơ đã biết đối với nhiều loại ung thư, vì vậy những phát hiện của nghiên cứu này rất có ý nghĩa trong cuộc chiến chống lại cả bệnh tiểu đường và ung thư.
Ung thư tuyến giáp và ung thư vú ở phụ nữ sau mãn kinh có nguyên nhân và yếu tố nguy cơ riêng biệt, có thể không liên quan nhiều đến béo phì như các loại ung thư khác. Ví dụ, đột biến gene và thay đổi nội tiết tố đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của các loại ung thư này. Việc nguy cơ mắc hai loại ung thư này không thay đổi cho thấy rằng: mặc dù thuốc chủ vận GLP-1 có ích trong việc giảm nguy cơ mắc nhiều loại ung thư liên quan đến béo phì, nhưng chúng có thể không ảnh hưởng đến tất cả các loại ung thư như nhau. Điều này cho thấy sự phức tạp của việc phòng ngừa ung thư và nhu cầu nghiên cứu nhắm mục tiêu.
“Béo phì được biết là có liên quan đến ít nhất 13 loại ung thư”, tác giả nghiên cứu Rong Xu cho biết trong email gửi cho hãng tin AFP.
Xu cho biết: “Nghiên cứu của chúng tôi cung cấp bằng chứng cho thấy GLP-1RA có khả năng phá vỡ mối liên hệ giữa béo phì và ung thư”.
Béo phì có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư, bởi vì béo phì có thể gây ra các tình trạng như viêm nhiễm mãn tính, kháng insulin và thay đổi nồng độ hormone. Mười ba loại ung thư liên quan đến béo phì có bao gồm ung thư nội mạc tử cung, thực quản, tuyến tụy, đại trực tràng và gan. Nghiên cứu của Rong Xu và các đồng nghiệp bổ sung thêm một bằng chứng nữa cho thấy việc giải quyết tình trạng béo phì có thể mang lại lợi ích sức khỏe sâu rộng ngoài việc giảm cân và kiểm soát bệnh tiểu đường.
Trong số các thuốc được nghiên cứu có thuốc semaglutide—được bán thương mại dưới nhãn hiệu Ozempic—và thuốc liraglutide, cùng các thuốc khác. Ozempic đã được chấp thuận tại Hoa Kỳ vào năm 2017.
Thuốc chủ vận GLP-1 đã có mặt trên thị trường khoảng 20 năm, nhưng thế hệ thuốc mới như Ozempic đã được sử dụng rộng rãi vì chúng có tác dụng giảm cân đáng kể.
Đái tháo đường týp 2 là một bệnh mãn tính ảnh hưởng đến cách cơ thể xử lý lượng đường (glucose) trong máu. Liệu pháp insulin, một phương pháp điều trị phổ biến, giúp kiểm soát lượng đường trong máu nhưng không mang lại lợi ích tương tự về mặt giảm cân hoặc phòng ngừa ung thư như thuốc chủ vận GLP-1. Thuốc chủ vận GLP-1 hoạt động bằng cách bắt chước hormone incretin, giúp tăng tiết insulin và ức chế giải phóng glucagon. Khả năng làm giảm nguy cơ ung thư của thuốc chủ vận GLP-1 cho thấy vai trò kép tiềm tàng của chúng trong điều trị bệnh tiểu đường và ngăn ngừa ung thư liên quan đến béo phì, mang lại một phương pháp chăm sóc bệnh nhân toàn diện hơn.
Semaglutide (Ozempic) và liraglutide là một phần của nhóm thuốc chủ vận GLP-1 và đã được chứng minh là có hiệu quả trong cả việc kiểm soát đường huyết và giảm cân. Ozempic nói riêng đã thu hút được sự chú ý đáng kể vì khả năng hỗ trợ giảm cân, đây là yếu tố chính khiến FDA Hoa Kỳ chấp thuận thuốc này vào năm 2017 để điều trị bệnh tiểu đường loại 2. Liraglutide, một thuốc chủ vận GLP-1 khác, cũng được sử dụng để kiểm soát cân nặng dưới tên thương hiệu Saxenda.
Tác giả Xu cho rằng những lợi ích bảo vệ được chứng minh trong nghiên cứu có thể khuyến khích các bác sĩ kê đơn điều trị bằng GLP-1 cho bệnh nhân tiểu đường thay vì các loại thuốc khác như insulin.
Sự chuyển đổi tiềm năng từ sử dụng insulin sang sử dụng GLP-1 để kiểm soát bệnh tiểu đường sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với việc chăm sóc bệnh nhân. Liệu pháp insulin, mặc dù có hiệu quả trong việc kiểm soát lượng đường trong máu, thường dẫn đến tăng cân, có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề sức khỏe liên quan đến béo phì. Ngược lại, thuốc chủ vận GLP-1 mang lại lợi ích giảm cân và hiện nay, với bằng chứng cho thấy nguy cơ mắc một số bệnh ung thư giảm, nó mang lại một phương pháp toàn diện hơn để kiểm soát bệnh tiểu đường. Điều này có thể dẫn đến những thay đổi trong hướng dẫn điều trị và việc áp dụng rộng rãi hơn các chất chủ vận GLP-1 trong thực hành lâm sàng.
Tài liệu tham khảo:
Lindsey Wang và cộng sự. Chất chủ vận thụ thể peptide giống glucagon 1 và 13 loại ung thư liên quan đến béo phì ở bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường loại 2. JAMA Network Open (2024). DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2024.21305
