Có nhiều loại thuốc giúp người mắc bệnh tiểu đường kiểm soát lượng đường trong máu. Mặc dù các tác dụng phụ nghiêm trọng là hiếm và thay đổi tùy theo loại thuốc, nhưng việc hiểu về chúng có thể giúp bạn nhận ra sớm các dấu hiệu cảnh báo và tìm kiếm sự chăm sóc y tế khi cần.
Những tác dụng phụ nghiêm trọng của thuốc điều trị bệnh tiểu đường
1. Hạ đường huyết
Hạ đường huyết xảy ra khi lượng đường trong máu thấp, dưới 70 miligam (mg)/deciliter (dL).
Hạ đường huyết vừa phải là khi lượng đường trong máu giảm xuống trong khoảng 54-68 mg/dL. Hạ đường huyết trầm trọng, xảy ra khi lượng đường trong máu giảm xuống dưới 54 mg/dL, là một trường hợp cấp cứu y tế nguy hiểm cần được điều trị kịp thời.
Insulin và một loại thuốc gọi là sulfonylureas (bao gồm glimepiride, glyburide và glipizide) có nhiều khả năng gây ra lượng đường trong máu thấp. Nguy cơ hạ đường huyết nghiêm trọng sẽ tăng lên khi bạn dùng bất kỳ loại thuốc trị tiểu đường nào cùng với insulin hoặc thuốc sulfonylurea.
Bất kể bạn sử dụng loại thuốc trị tiểu đường nào, bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn về tần suất theo dõi lượng đường trong máu và đưa ra kế hoạch hành động khi lượng đường trong máu quá cao hoặc quá thấp.
2. Những vấn đề về dạ dày
Những tác dụng phụ thường gặp của thuốc chủ vận peptide giống glucagon 1 (GLP-1) và thuốc chủ vận insulinotropic polypeptide phụ thuộc glucose (GIP)/GLP-1, như Ozempic (semaglutide) và Mounjaro (tirzepatide), bao gồm các vấn đề về đường tiêu hóa như:
- Buồn nôn hoặc nôn
- Tiêu chảy
- Đau bụng
- Táo bón
Những tác dụng phụ này thường là tạm thời và thường giảm dần khi cơ thể bạn thích nghi với thuốc. Tuy nhiên, buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy nghiêm trọng hoặc kéo dài có thể dẫn đến mất nước và các vấn đề về thận.
Bạn cần uống đủ nước, đặc biệt nếu bạn đang gặp các tác dụng phụ liên quan đến dạ dày. Báo cáo các vấn đề về đường tiêu hóa cho bác sĩ nếu chúng nghiêm trọng hoặc không biến mất.
3. Nhiễm axit lactic
Nhiễm axit lactic là một tình trạng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng xảy ra khi axit lactic tích tụ trong cơ thể. Nhiễm axit lactic gây ra các triệu chứng như:
- Buồn nôn hoặc nôn
- Cảm thấy yếu
- Chuột rút cơ bắp
- Khó thở
Metformin có cảnh báo đóng khung – loại cảnh báo nghiêm trọng nhất – về tình trạng nhiễm axit lactic. Nguy cơ nhiễm axit lactic là cao hơn ở những người uống rượu bia, có vấn đề về thận hoặc gan, hoặc dùng một số thuốc khác. Nếu bạn dùng thuốc metformin, bác sĩ sẽ theo dõi bạn chặt chẽ.
4. Viêm tụy
Viêm tụy là một tác dụng phụ hiếm gặp nhưng nghiêm trọng liên quan đến thuốc chủ vận GLP-1 và GIP/GLP-1.
Những người dùng thuốc ức chế dipeptidyl peptidase-4 (DPP-4) cũng có nguy cơ bị viêm tụy cao hơn. Các ví dụ về thuốc ức chế DPP-4 bao gồm:
- Tradjenta (linagliptin)
- Januvia (sitagliptin)
- Saxagliptin
- Nesina (alogliptin)
- Bất kỳ thuốc kết hợp nào có chứa một trong những thành phần này
Hãy cho bác sĩ biết nếu bạn có tiền sử viêm tụy, vì bác sĩ thường tránh kê đơn những thuốc này cho những người đã từng bị viêm tụy trước đó. Hãy gọi cho bác sĩ ngay nếu bạn đang dùng thuốc trị tiểu đường và bị đau bụng dữ dội, có thể lan ra lưng, có hoặc không kèm theo nôn mửa.
5. Nhiễm toan đái tháo đường
Nhiễm toan đái tháo đường có thể xảy ra ở những người mắc bệnh tiểu đường khi có sự tích tụ axit trong máu.
Nhiễm toan ceton do tiểu đường phổ biến hơn ở những người mắc bệnh tiểu đường loại 1 so với những người mắc bệnh tiểu đường loại 2. Nguy cơ phát triển nhiễm toan ceton do tiểu đường cao hơn ở những bệnh nhân uống rượu bia, ăn chế độ ăn rất ít carbohydrate hoặc mắc các tình trạng bệnh lý khác.
Mặc dù nhiễm toan đái tháo đường rất hiếm gặp nhưng tác dụng phụ nghiêm trọng này có thể xảy ra với một nhóm thuốc trị tiểu đường được gọi là thuốc ức chế vận chuyển natri-glucose 2 (SGLT2). Những thuốc này bao gồm:
- Jardiance (empagliflozin)
- Invokana (canagliflozin)
- Farxiga (dapagliflozin)
- Steglatro (ertugliflozin)
- Thuốc kết hợp có chứa bất kỳ thành phần nào ở trên
Nếu bạn đang dùng thuốc ức chế SGLT2, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức nếu bạn gặp các triệu chứng nhiễm toan đái tháo đường, ngay cả khi lượng đường trong máu của bạn không cao. Các triệu chứng của nhiễm toan đái tháo đường bao gồm:
- Buồn nôn hoặc nôn
- Đau dạ dày
- Khó thở
- Cảm thấy mệt mỏi bất thường
6. Đau khớp dữ dội
Thuốc ức chế DPP-4 có thể gây đau khớp nghiêm trọng trong một số ít trường hợp. Nếu bạn đang dùng thuốc thuộc nhóm này, hãy cảnh giác với bất kỳ triệu chứng đau khớp nghiêm trọng nào. Gọi cho bác sĩ nếu bạn đang dùng thuốc ức chế DPP-4 và bị đau khớp nghiêm trọng hoặc không biến mất.
7. Chứng hoại thư Fournier
Chứng hoại thư Fournier là một bệnh nhiễm trùng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng liên quan đến thuốc ức chế SGLT2.
Nếu bạn đang dùng thuốc ức chế SGLT2, hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu bạn bị sốt trên 38°C, cảm thấy không khỏe hoặc bị đỏ da, đau hoặc sưng tấy ở vùng sinh dục hoặc trực tràng.
