Khi bạn bị đau họng, đau quai hàm và đau đầu cùng lúc, có thể bạn đang bị nhiễm virus hoặc vi khuẩn như viêm họng liên cầu khuẩn, viêm amidan hoặc nhiễm trùng xoang. Trong một số trường hợp, các vấn đề về răng miệng, rối loạn khớp thái dương hàm, hoặc các tình trạng nghiêm trọng hơn như viêm màng não cũng có thể tạo ra sự kết hợp các triệu chứng này.
Những nguyên nhân thường gặp gây đau họng, đau hàm và đau đầu
1. Rối loạn khớp thái dương hàm
Khớp thái dương hàm là khớp nối xương hàm với hộp sọ. Khi khớp này bị viêm hoặc tổn thương, tình trạng này sẽ gây ra cơn đau lan ra nhiều vùng.
Những nguyên nhân gây rối loạn khớp thái dương hàm:
- Nghiến răng hoặc cắn răng gây áp lực quá mức lên khớp hàm
- Viêm khớp làm tổn thương sụn ở khớp
- Chấn thương hàm do tai nạn hoặc va chạm làm tổn hại đến cấu trúc khớp
- Khi răng của bạn không thẳng hàng, việc cắn sẽ tạo ra áp lực không đồng đều lên khớp
- Căng thẳng gây căng cơ quanh hàm
Cơn đau quai hàm do chứng rối loạn này thường lan đến thái dương, gây đau đầu. Cơn đau cũng có thể lan đến vùng cổ họng, tạo cảm giác đau.
Những gì bạn cần làm:
- Chườm ấm hoặc lạnh lên hàm để giảm đau và sưng
- Ăn thức ăn mềm để hạn chế cử động hàm
- Tránh nhai kẹo cao su và cắn vật cứng
- Thực hành các kỹ thuật thư giãn để giảm căng thẳng và nghiến răng
- Dùng thuốc giảm đau không kê đơn như ibuprofen hoặc acetaminophen
- Đến gặp nha sĩ; nha sĩ có thể đề nghị đeo dụng cụ bảo vệ miệng để ngăn ngừa nghiến răng vào ban đêm
- Đến gặp bác sĩ vật lý trị liệu; nhà trị liệu sẽ hướng dẫn bạn các bài tập và giãn cơ hàm
- Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu các triệu chứng kéo dài hơn hai tuần
2. Viêm họng liên cầu khuẩn
Viêm họng do liên cầu khuẩn xảy ra khi vi khuẩn Streptococcus nhóm A lây nhiễm vào cổ họng. Việc nhiễm vi khuẩn này tạo ra tình trạng viêm họng nặng.
Những nguyên nhân gây viêm họng do liên cầu khuẩn:
- Hít phải những giọt bắn trong hơi thở từ người bị nhiễm bệnh (khi họ ho hoặc hắt hơi) sẽ truyền vi khuẩn
- Chạm vào các bề mặt bị nhiễm vi khuẩn và sau đó chạm vào miệng hoặc mũi sẽ làm lây lan vi khuẩn
- Tiếp xúc gần gũi với người nhiễm bệnh làm tăng nguy cơ phơi nhiễm
- Hệ thống miễn dịch suy yếu khiến việc chống lại vi khuẩn khó khăn hơn
- Môi trường đông đúc như trường học tạo điều kiện cho vi khuẩn lây truyền
Nhiễm trùng gây đau họng nghiêm trọng. Các hạch bạch huyết sưng ở cổ tạo ra cảm giác khó chịu ở hàm. Phản ứng miễn dịch của cơ thể gây ra đau đầu và sốt.
Những gì bạn cần làm:
- Đến gặp bác sĩ ngay để xét nghiệm dịch họng
- Dùng hết thuốc kháng sinh theo liệu trình, ngay cả khi cảm thấy khỏe hơn
- Nghỉ ngơi để giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng
- Uống nhiều chất lỏng ấm như trà hoặc nước dùng để làm dịu cổ họng
- Súc miệng bằng nước muối ấm nhiều lần trong ngày
- Sử dụng máy tạo độ ẩm để giữ ẩm không khí
- Dùng thuốc giảm đau không kê đơn để giảm đau họng và sốt
- Ở nhà để tránh lây nhiễm cho người khác
- Thay bàn chải đánh răng 24 giờ sau khi điều trị bằng kháng sinh
3. Bệnh bạch cầu đơn nhân
Bệnh bạch cầu đơn nhân, thường được gọi là bệnh mono, phát triển khi virus Epstein-Barr lây nhiễm vào cơ thể. Việc nhiễm virus này thường xảy ra ở thiếu niên và thanh niên.
Những nguyên nhân gây ra bệnh bạch cầu đơn nhân:
- Virus lây truyền qua nước bọt khi hôn.
- Dùng chung đồ uống, đồ dùng hoặc bàn chải đánh răng sẽ lây lan virus
- Ho hoặc hắt hơi sẽ giải phóng các hạt virus vào không khí
- Tiếp xúc với máu hoặc tinh dịch bị nhiễm virus sẽ truyền virus
- Hệ thống miễn dịch suy yếu làm tăng khả năng nhiễm trùng
Loại virus này gây viêm họng nghiêm trọng và sưng amidan. Các hạch bạch huyết sưng ở cổ gây đau hàm. Nhiễm trùng gây ra những cơn đau đầu dai dẳng và rất mệt mỏi.
Những gì bạn cần làm:
- Đến gặp bác sĩ để chẩn đoán chính xác thông qua xét nghiệm máu
- Nghỉ ngơi nhiều vì tình trạng mệt mỏi có thể kéo dài 4-5 tuần
- Uống nhiều nước để ngăn ngừa tình trạng mất nước
- Dùng thuốc giảm đau không kê đơn để kiểm soát cơn đau họng và đau đầu
- Súc miệng bằng nước muối để làm dịu cổ họng
- Tránh các môn thể thao tiếp xúc ít nhất một tháng để ngăn ngừa vỡ lá lách
- Tránh uống rượu bia, vì rượu bia có thể gây hại cho gan trong quá trình nhiễm trùng
- Ở nhà, không đi làm hoặc đi học trong giai đoạn cấp tính
- Dần dần trở lại hoạt động bình thường khi năng lượng được cải thiện
4. Viêm xoang
Viêm xoang phát triển khi xoang bị viêm và sưng tấy. Các xoang là những khoảng trống chứa đầy không khí trong hộp sọ xung quanh mũi, mắt và má.
Những nguyên nhân gây viêm xoang:
- Nhiễm virus như cảm lạnh thông thường gây viêm
- Nhiễm trùng do vi khuẩn phát triển sau khi nhiễm virus
- Dị ứng gây viêm xoang mãn tính
- Polyp mũi làm tắc nghẽn đường dẫn lưu xoang
- Vách ngăn mũi lệch ngăn cản việc thoát dịch nhầy
- Các chất kích thích từ môi trường như khói thuốc làm viêm xoang
Các xoang bị tắc tạo ra áp lực, gây đau đầu và đau mặt. Cơn đau lan xuống hàm và răng hàm trên. Chảy nước mũi sau làm kích ứng cổ họng, gây đau.
Những gì bạn cần làm:
- Dùng nước muối xịt mũi hoặc rửa mũi để làm sạch chất nhầy
- Chườm ấm lên mặt để giảm áp lực
- Uống nhiều nước để làm loãng chất nhầy
- Sử dụng máy tạo độ ẩm để giữ ẩm cho đường mũi
- Dùng thuốc thông mũi không kê đơn để giảm đau trong thời gian ngắn
- Dùng thuốc giảm đau để kiểm soát cơn đau đầu và đau mặt
- Ngủ kê cao đầu để thúc đẩy quá trình thoát dịch
- Đến gặp bác sĩ nếu các triệu chứng kéo dài hơn 10 ngày
- Dùng thuốc kháng sinh được kê đơn nếu bác sĩ chẩn đoán viêm xoang do vi khuẩn
- Cân nhắc sử dụng thuốc dị ứng nếu dị ứng gây ra tình trạng này
5. Cúm
Cúm xảy ra khi virus cúm lây nhiễm vào hệ hô hấp. Việc nhiễm virus này ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể, không chỉ đường hô hấp.
Những nguyên nhân gây bệnh cúm:
- Hít phải những giọt bắn từ người nhiễm bệnh ho hoặc hắt hơi sẽ truyền virus
- Chạm vào các bề mặt bị nhiễm vi-rút và sau đó chạm vào mặt sẽ làm lây nhiễm vi-rút
- Tiếp xúc gần gũi với người nhiễm bệnh làm tăng nguy cơ phơi nhiễm
- Hệ thống miễn dịch suy yếu làm giảm sức đề kháng với nhiễm trùng
- Những thay đổi theo mùa ảnh hưởng đến kiểu lây truyền virus
Virus làm viêm các mô ở họng, gây đau và khó chịu. Tình trạng viêm toàn thân gây ra những cơn đau đầu. Các hạch bạch huyết bị sưng và viêm tạo ra sự khó chịu ở hàm.
Những gì bạn cần làm:
- Nghỉ ngơi hoàn toàn để giúp cơ thể phục hồi
- Uống nhiều nước để ngăn ngừa tình trạng mất nước
- Dùng thuốc giảm đau và hạ sốt không cần kê đơn
- Dùng viên ngậm trị đau họng để làm dịu cơn đau họng
- Giữ ẩm cho phòng bằng máy tạo độ ẩm
- Súc miệng bằng nước muối ấm
- Đến gặp bác sĩ trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng để nhận thuốc kháng vi-rút
- Ở nhà để tránh lây lan virus
- Theo dõi các biến chứng như khó thở hoặc đau ngực
- Tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức nếu các triệu chứng xấu đi đáng kể
6. Áp xe răng
Áp xe răng hình thành khi vi khuẩn lây nhiễm vào mô răng hoặc nướu. Tình trạng nhiễm trùng này tạo ra một túi mủ gây đau dữ dội tại chỗ.
Những nguyên nhân gây ra áp xe răng:
- Sâu răng tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào tủy răng
- Bệnh nướu răng tạo ra các túi tích tụ vi khuẩn
- Răng bị nứt hoặc gãy là điểm xâm nhập của vi khuẩn
- Công việc chữa răng trước đây thất bại, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập
- Vệ sinh răng miệng kém, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển quá mức
Nhiễm trùng gây đau hàm và trầm trọng hơn khi bị đè vào. Cơn đau lan lên tai, cổ và đầu, gây đau đầu. Tình trạng sưng có thể kéo dài đến cổ họng, gây đau khi nuốt.
Những gì bạn cần làm:
- Hãy đến gặp nha sĩ ngay vì áp xe răng cần được điều trị chuyên nghiệp
- Dùng thuốc kháng sinh được kê đơn để chống nhiễm trùng
- Dùng thuốc giảm đau không kê đơn để kiểm soát cơn đau
- Súc miệng bằng nước muối ấm vài lần mỗi ngày
- Chườm lạnh vào bên ngoài má
- Tránh đồ ăn, đồ uống nóng hoặc lạnh, vì chúng khiến cơn đau trầm trọng hơn
- Tránh nhai ở bên bị ảnh hưởng
- Giữ đầu cao khi nằm
- Không tự ý chọc hoặc dẫn lưu ổ áp xe
- Theo dõi điều trị nha khoa để loại bỏ nguồn lây nhiễm
7. Đau đầu do căng thẳng
Đau đầu do căng thẳng phát triển khi các cơ ở đầu, cổ và vai căng cứng. Đau đầu do căng thẳng là loại đau đầu phổ biến nhất mà mọi người gặp phải.
Những nguyên nhân gây đau đầu căng thẳng:
- Căng thẳng gây căng cơ khắp đầu và cổ
- Tư thế xấu làm căng cơ cổ và vai
- Nghiến răng làm căng cơ mặt
- Thiếu ngủ ảnh hưởng đến việc điều chỉnh độ căng cơ
- Mỏi mắt vì màn hình, gây căng cơ
- Mất nước góp phần gây chuột rút cơ bắp
Các cơ bị căng ở cổ và hàm tạo ra cơn đau lan lên đầu. Căng cơ hàm gây đau hàm trực tiếp. Cơ cổ họng cũng có thể co thắt, tạo cảm giác khó chịu ở cổ họng hoặc cảm giác đau.
Những gì bạn cần làm:
- Dùng thuốc giảm đau không kê đơn như ibuprofen hoặc acetaminophen
- Chườm nóng lên các cơ cổ và vai đang căng
- Thực hành các kỹ thuật thư giãn như thở sâu hoặc thiền
- Cải thiện tư thế, đặc biệt là khi làm việc với máy tính
- Nghỉ giải lao thường xuyên khỏi màn hình
- Uống đủ nước trong ngày
- Ngủ đủ giấc mỗi đêm
- Massage các cơ căng ở cổ, vai và hàm
- Tập thể dục thường xuyên để giảm căng thẳng
- Đi khám bác sĩ nếu cơn đau đầu xảy ra thường xuyên hoặc trầm trọng hơn
Khi nào bạn cần được chăm sóc y tế ngay lập tức?
Một số triệu chứng cho thấy một tình trạng nghiêm trọng cần được chăm sóc khẩn cấp. Hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức khi bạn gặp một trong các triệu chứng sau:
- Khó thở hoặc khó nuốt
- Sưng nặng ở cổ họng hoặc hàm
- Sốt cao (trên 39°C)
- Cứng cổ kèm theo sốt và đau đầu
- Lú lẫn hoặc thay đổi trạng thái tinh thần
- Thay đổi thị lực hoặc đau mắt dữ dội
- Đau ngực hoặc nhịp tim nhanh
- Các triệu chứng xấu đi nhanh chóng
- Không thể mở miệng
- Cơn đau dữ dội không cải thiện khi dùng thuốc không kê đơn
Những dấu hiệu cảnh báo này gợi ý các tình trạng như viêm màng não, nhiễm trùng nặng hoặc các trường hợp khẩn cấp khác cần được điều trị kịp thời.
Hiểu được nguyên nhân gây đau họng, đau hàm và đau đầu giúp xác định phương pháp điều trị thích hợp. Trong khi nhiều tình trạng gây đau họng, đau hàm và nhức đầu có thể tự khỏi bằng việc chăm sóc tại nhà, các triệu chứng dai dẳng hoặc nghiêm trọng cần được đánh giá y tế để đảm bảo chẩn đoán và điều trị thích hợp.
