Chân chúng ta thường bị tê khi dây thần kinh hoặc dòng chảy của máu ở chân bị chèn ép tạm thời, chẳng hạn như do ngồi không đúng tư thế hoặc bắt chéo chân quá lâu. Nhưng khi bạn đột nhiên bị tê chân không phải do những hành động này, thì có nghĩa là điều gì đó đã làm gián đoạn dòng tín hiệu bình thường trong dây thần kinh kết nối tủy sống và não với chân.
Một số tình trạng bệnh lý có thể gây tê chân đột ngột. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích các nguyên nhân khác nhau gây tê chân đột ngột và cung cấp thông tin về việc chẩn đoán và điều trị cho từng nguyên nhân.
Những nguyên nhân gây tê đột ngột ở chân
1. Chèn ép dây thần kinh
Dây thần kinh bị chèn ép sẽ gây tê chân đột ngột bởi vì nó không thể truyền tín hiệu bình thường. Các bệnh lý dưới đây có thể gây chèn ép dây thần kinh và tê chân đột ngột.
Thoát vị đĩa đệm thắt lưng
Đĩa đệm thắt lưng bị thoát vị có thể phình ra ngoài và chèn ép vào rễ thần kinh cột sống. Lực ép này có thể chặn các tín hiệu cảm giác truyền từ chân đến tủy sống, dẫn đến tê đột ngột. Lực ép này cũng có thể gây đau, yếu chân hoặc ngứa ran.
Bệnh lý này thường xảy ra khi đĩa đệm thắt lưng bị hao mòn theo thời gian, hoặc khi nâng vật nặng khiến đĩa đệm bị dịch chuyển đột ngột.
Hẹp ống sống
Ống sống khi bị hẹp lại có thể chèn ép rễ thần kinh và hạn chế việc cung cấp máu cho dây thần kinh. Lưu lượng máu bị hạn chế này có thể gây ra cảm giác tê vì dây thần kinh cần oxy và chất dinh dưỡng để hoạt động. Bệnh lý này thường tiến triển chậm nhưng những chuyển động đột ngột hoặc viêm nhiễm có thể gây tê đột ngột.
Hẹp cột sống thường xảy ra do những thay đổi hao mòn liên quan đến tuổi tác như viêm xương khớp, làm hẹp ống sống và chèn ép dây thần kinh. Các nguyên nhân khác bao gồm thoát vị đĩa đệm, dây chằng dày lên, chấn thương cột sống và dị tật cột sống bẩm sinh.
Chèn ép dây thần kinh tọa
Dây thần kinh tọa có thể bị chèn ép do co thắt cơ, chấn thương vùng chậu hoặc khối u ở xương chậu. Sự chén ép này có thể làm gián đoạn các tín hiệu cảm giác từ một chân, gây tê đột ngột lan từ lưng dưới xuống bàn chân.
2. Giảm lưu lượng máu đến chân
Lưu lượng máu giảm gây tê đột ngột vì dây thần kinh cần được cung cấp máu liên tục để hoạt động. Các bệnh lý dưới đây có thể làm giảm lưu lượng máu đến chân và gây cảm giác tê chân đột ngột.
Bệnh động mạch ngoại biên
Bệnh động mạch ngoại biên có thể gây tê đột ngột ở chân khi cục máu đông hoặc động mạch bị thu hẹp nghiêm trọng làm tắc nghẽn nguồn cung cấp máu. Sự gián đoạn này khiến các dây thần kinh bị thiếu oxy và có thể gây mất cảm giác đột ngột.
Bệnh động mạch ngoại biên xảy ra chủ yếu do xơ vữa động mạch, trong đó mảng bám mỡ tích tụ trong động mạch và làm thu hẹp lưu lượng máu đến các chi.
Tắc nghẽn động mạch cấp tính
Sự tắc nghẽn đột ngột của động mạch ở chân do cục máu đông có thể gây tê đột ngột. Tình trạng này là một trường hợp cấp cứu y tế vì thiếu máu kéo dài có thể làm tổn thương các mô và dây thần kinh vĩnh viễn.
Tắc động mạch cấp tính thường do cục máu đông (huyết khối hoặc tắc mạch) làm tắc nghẽn dòng máu đột ngột, nhưng cũng có thể do xơ vữa động mạch, chấn thương hoặc bóc tách động mạch.
3. Viêm dây thần kinh
Tình trạng viêm có thể làm tổn hại lớp bọc dây thần kinh hoặc các sợi thần kinh, gây cản trở việc truyền tín hiệu. Các bệnh lý dưới đây có thể gây viêm dây thần kinh và tê chân đột ngột.
Bệnh thần kinh ngoại biên
Nhiễm trùng, độc tố, bệnh tự miễn, thiếu vitamin B12 hoặc rối loạn chuyển hóa có thể gây viêm dây thần kinh. Tình trạng viêm này có thể gây tê đột ngột khi bệnh lý bùng phát.
Bệnh đa xơ cứng
Bệnh đa xơ cứng có thể gây tê đột ngột khi tình trạng viêm làm tổn thương lớp phủ bảo vệ dây thần kinh trong não hoặc tủy sống. Tổn thương này làm gián đoạn con đường giao tiếp giữa não và chân.
Bệnh đa xơ cứng được cho là kết quả của sự kết hợp giữa tính nhạy cảm di truyền, tác nhân môi trường và rối loạn chức năng hệ thống miễn dịch khiến cơ thể tấn công não và tủy sống.
4. Mất cân bằng điện giải
Mất cân bằng điện giải có thể ảnh hưởng đến cách dây thần kinh truyền tín hiệu điện.
Canxi thấp hoặc magie thấp
Mức canxi thấp và mức magie thấp có thể làm mất ổn định dòng điện trong dây thần kinh. Sự mất ổn định này có thể gây tê đột ngột, co thắt cơ hoặc dị cảm.
Mất nước nghiêm trọng
Mất nước nghiêm trọng có thể làm giảm thể tích máu và làm rối loạn cân bằng điện giải, có thể gây tê chân đột ngột.
5. Nhiễm trùng ảnh hưởng đến dây thần kinh
Một số bệnh nhiễm trùng có thể làm tổn thương dây thần kinh một cách nhanh chóng.
Bệnh zona gần cột sống
Bệnh zona ảnh hưởng đến rễ thần kinh cột sống có thể gây tê đột ngột, đau rát hoặc ngứa ran trước khi phát ban trên da xuất hiện.
Bệnh Lyme
Bệnh Lyme có thể gây viêm các dây thần kinh ngoại biên và có thể gây tê đột ngột khi nhiễm trùng đang hoạt động.
Chẩn đoán tình trạng tê chân đột ngột
Xem xét bệnh sử
Bác sĩ sẽ hỏi bạn về thời điểm, thời lượng và vị trí bị tê. Bác sĩ cũng sẽ hỏi bạn về chấn thương, bệnh mãn tính, thuốc bạn dùng, nhiễm trùng và các yếu tố lối sống. Những thông tin này giúp bác sĩ thu hẹp các nguyên nhân có thể.
Khám thực thể
Bác sĩ sẽ kiểm tra sức mạnh cơ, phản xạ, cảm giác, mạch và dáng đi. Việc khám thực thể giúp xác định phần hệ thần kinh có thể bị ảnh hưởng.
Xét nghiệm máu
Xét nghiệm máu có thể xác định tình trạng viêm, mất cân bằng điện giải, nhiễm trùng, thiếu vitamin, các vấn đề về tuyến giáp hoặc tiểu đường. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến chức năng thần kinh.
Xét nghiệm bằng hình ảnh
Chụp cộng hưởng từ cột sống có thể cho thấy thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống, khối u, nhiễm trùng hoặc viêm. Chụp cắt lớp vi tính có thể phát hiện các bất thường về xương hoặc chảy máu.
Nghiên cứu dẫn truyền thần kinh
Việc nghiên cứu dẫn truyền thần kinh đo tốc độ truyền tín hiệu của dây thần kinh. Tín hiệu chậm hoặc yếu có thể xác nhận tình trạng chèn ép dây thần kinh hoặc bệnh lý thần kinh.
Điện cơ đồ
Điện cơ đồ đo hoạt động điện trong cơ bắp. Xét nghiệm này có thể xác định tổn thương thần kinh ảnh hưởng đến việc kiểm soát cơ.
Xét nghiệm mạch máu
Siêu âm động mạch chân có thể phát hiện tắc nghẽn làm hạn chế lưu lượng máu.
Điều trị tê chân đột ngột
Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cơ bản.
Điều trị chèn ép dây thần kinh
Các bác sĩ có thể đề nghị nghỉ ngơi, dùng thuốc chống viêm, vật lý trị liệu hoặc tiêm cột sống để giảm viêm. Đối với tình trạng chèn ép nghiêm trọng, bác sĩ có thể phải phẫu thuật để cắt bỏ đĩa đệm thoát vị hoặc mở rộng ống sống bị thu hẹp.
Điều trị giảm lưu lượng máu
Các bác sĩ điều trị tắc nghẽn mạch máu bằng thuốc làm loãng máu, thuốc làm tan cục máu đông hoặc phẫu thuật để phục hồi lưu thông máu. Nếu mắc bệnh động mạch ngoại biên, bạn có thể cần thay đổi lối sống, dùng thuốc hoặc thực hiện các thủ thuật để cải thiện lưu lượng động mạch.
Điều trị viêm dây thần kinh
Các bác sĩ điều trị viêm bằng thuốc corticosteroid, thuốc điều chỉnh miễn dịch, thuốc kháng sinh điều trị nhiễm trùng, hoặc bổ sung vitamin khi thiếu hụt. Việc điều trị này làm giảm tổn thương thần kinh và cải thiện việc kiểm soát triệu chứng.
Điều trị các vấn đề về điện giải
Các bác sĩ khắc phục sự mất cân bằng điện giải bằng khoáng chất tiêm tĩnh mạch hoặc liệu pháp bù nước. Việc điều trị này sẽ khôi phục lại tín hiệu thần kinh bình thường.
