Thường xuyên bị tê và yếu ở chân làm giảm khả năng đi lại, đứng hoặc giữ thăng bằng. Hai triệu chứng này có thể phát triển chậm hoặc đột ngột, và chúng thường báo hiệu một vấn đề tiềm ẩn ảnh hưởng đến dây thần kinh, mạch máu, cơ hoặc cột sống.
Bài viết này giải thích những nguyên nhân chính gây tê và yếu chân thường xuyên ở người cao tuổi, đồng thời cung cấp thông tin về việc chẩn đoán và điều trị tình trạng này.
Những nguyên nhân gây tê chân, yếu chân thường xuyên ở người già
1. Tổn thương thần kinh ngoại biên
Tổn thương thần kinh ngoại biên thường phát triển do dây thần kinh mất khả năng truyền tín hiệu hiệu quả. Các nguyên nhân phổ biến nhất gây tổn thương thần kinh ngoại biên là lượng đường trong máu cao mãn tính, thiếu vitamin B, uống rượu bia trong thời gian dài, thuốc hóa trị và thoái hóa thần kinh liên quan đến tuổi tác.
Tổn thương thần kinh ngoại biên làm giảm dòng tín hiệu điện qua dây thần kinh. Sự suy giảm chức năng thần kinh này dẫn đến tê chân vì não nhận được ít tín hiệu cảm giác từ chân hơn. Sự suy giảm này còn gây yếu chân vì dây thần kinh bị tổn thương mất khả năng kích hoạt các sợi cơ hiệu quả.
2. Chèn ép dây thần kinh cột sống
Sự chèn ép dây thần kinh cột sống thường xảy ra ở người cao tuổi bởi vì đĩa đệm cột sống bị mất nước, co lại, xẹp theo thời gian. Gai xương có thể phát triển xung quanh các khớp cột sống. Những thay đổi liên quan đến tuổi tác này thu hẹp khoảng trống nơi các dây thần kinh cột sống đi ra khỏi cột sống.
Sự chèn ép làm giảm khả năng truyền tín hiệu đến và đi từ chân của dây thần kinh, có thể gây tê, yếu chân và khó nâng chân. Tình trạng chèn ép thường trở nên tồi tệ hơn khi bạn đứng hoặc đi bộ vì các cấu trúc cột sống bị siết chặt khi chịu tải.
Các bệnh lý cột sống thường gặp bao gồm hẹp ống sống thắt lưng, thoát vị đĩa đệm, bệnh thoái hóa đĩa đệm và trượt đốt sống.
3. Máu lưu thông kém ở chân
Tuần hoàn máu kém hạn chế việc cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho cơ chân và dây thần kinh.
Nguyên nhân phổ biến nhất khiến máu lưu thông kém ở chân ở người cao tuổi là bệnh động mạch ngoại biên.
Động mạch bị thu hẹp làm giảm lưu lượng máu. Sự giảm sút này dẫn đến đau chân, chuột rút, tê và yếu cơ khi đi lại. Các triệu chứng thường cải thiện khi bạn nghỉ ngơi vì cơ bắp cần ít oxy hơn.
Các vấn đề nghiêm trọng về tuần hoàn máu cũng có thể làm tổn thương dây thần kinh, làm tăng cảm giác tê và ngứa ran.
4. Mất cơ liên quan đến lão hóa
Mất cơ liên quan đến tuổi tác (sarcopenia) xảy ra do cơ thể phá hủy cơ nhanh hơn là xây dựng lại cơ. Hoạt động thể chất giảm, lượng protein thấp, thay đổi nội tiết tố và các bệnh mãn tính làm tăng tốc độ mất cơ này.
Mất cơ làm giảm sức mạnh của chân và làm tăng sự mệt mỏi. Sự mất cơ này thường không gây tê trực tiếp, nhưng cơ yếu làm tăng nguy cơ chèn ép dây thần kinh và lưu thông máu kém, có thể góp phần gây ra cảm giác ngứa ran và tê.
5. Các bệnh về khớp
Viêm xương khớp đầu gối, viêm xương khớp hông và các tình trạng thoái hóa khớp khác gây sưng, cứng khớp và đau mãn tính. Những tình trạng này thường dẫn đến dáng đi lại bất thường, có thể kéo căng hoặc chèn ép dây thần kinh.
Viêm khớp cũng có thể kích ứng các dây thần kinh gần khớp. Sự kích ứng này có thể gây ra cảm giác tê hoặc như kim châm xung quanh vùng bị ảnh hưởng. Cơn đau kéo dài làm giảm mức độ hoạt động, làm yếu cơ và làm tăng tình trạng yếu chân.
6. Thiếu vitamin
Sự thiếu hụt vitamin B1, vitamin B6, vitamin B12 và vitamin E có thể gây tổn thương dây thần kinh. Người cao tuổi thường hấp thụ chất dinh dưỡng kém hiệu quả hơn, đặc biệt khi dạ dày tiết ra ít axit hơn hoặc khi thuốc cản trở quá trình hấp thụ.
Thiếu vitamin khiến các tế bào thần kinh mất đi lớp vỏ bảo vệ. Tổn thương này làm chậm tín hiệu thần kinh và gây ra cảm giác tê, ngứa ran và yếu cơ.
7. Những bệnh lý mãn tính ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể
Bệnh thận mãn tính, rối loạn tuyến giáp, tình trạng tự miễn dịch và nhiễm trùng lâu dài có thể làm tổn thương dây thần kinh hoặc giảm sản xuất năng lượng cơ. Những bệnh lý mãn tính này làm suy yếu cơ bắp và cản trở chức năng thần kinh, có thể dẫn đến tê chân và yếu chân thường xuyên.
Chẩn đoán tình trạng tê yếu chân thường xuyên ở người cao tuổi
Xem xét bệnh sử và khám thực thể
Bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng, mức độ đau, khả năng đi lại, việc sử dụng thuốc và tình trạng bệnh lý. Bác sĩ cũng sẽ khám thực thể để đánh giá sức mạnh cơ, cảm giác, phản xạ và thăng bằng. Bác sĩ sử dụng thông tin này để xác định hệ thống cơ thể nào có thể gây ra các triệu chứng.
Xét nghiệm máu
Xét nghiệm máu kiểm tra sự thiếu hụt vitamin, bệnh tuyến giáp, bệnh thận, các vấn đề về đường huyết, viêm và nhiễm trùng. Những xét nghiệm này giúp xác định các tình trạng gây tổn thương dây thần kinh hoặc cơ bắp.
Xét nghiệm hình ảnh
Chụp cộng hưởng từ và chụp cắt lớp vi tính cho thấy đĩa đệm cột sống, xương, khớp và mạch máu. Bác sĩ sử dụng các xét nghiệm này để tìm kiếm tình trạng chèn ép dây thần kinh, hẹp ống sống, thoát vị đĩa đệm và bệnh mạch máu.
Xét nghiệm chức năng thần kinh
Nghiên cứu điện cơ và dẫn truyền thần kinh đo lường các dây thần kinh truyền tín hiệu như thế nào. Những xét nghiệm này giúp xác nhận tổn thương thần kinh ngoại biên, chèn ép dây thần kinh hoặc bệnh cơ.
Xét nghiệm mạch máu
Siêu âm Doppler và xét nghiệm chỉ số mắt cá chân-cánh tay đánh giá lưu lượng máu trong động mạch chân. Những xét nghiệm này giúp chẩn đoán bệnh động mạch ngoại biên và các vấn đề về lưu thông máu khác.
Điều trị chứng tê và yếu chân thường xuyên ở người già
Điều trị tổn thương thần kinh ngoại biên
Bác sĩ sẽ điều trị nguyên nhân cơ bản, chẳng hạn như đường huyết cao hoặc thiếu vitamin. Việc bổ sung vitamin B giúp phục hồi chức năng thần kinh khi bị thiếu hụt. Thuốc giảm đau dây thần kinh có thể làm giảm cảm giác ngứa ran.
Đi bộ thường xuyên, vật lý trị liệu và rèn luyện sức mạnh giúp các dây thần kinh hình thành các kết nối mới và cải thiện sức mạnh của chân.
Điều trị chèn ép dây thần kinh cột sống
Bác sĩ có thể đề nghị tập vật lý trị liệu để tăng cường cơ cốt lõi, cải thiện tư thế và giảm áp lực lên dây thần kinh cột sống. Thuốc chống viêm làm giảm sưng quanh dây thần kinh.
Tiêm thuốc corticosteroid giúp giảm đau tạm thời khi tình trạng viêm gây ra các triệu chứng nghiêm trọng. Bạn có thể cần phẫu thuật nếu tình trạng hẹp ống sống là nghiêm trọng, hoặc thoát vị đĩa đệm hạn chế việc đi lại và gây tổn thương thần kinh đáng kể.
Điều trị tuần hoàn máu kém
Bác sĩ sẽ khuyến khích bạn ngừng hút thuốc và tăng cường hoạt động thể chất để cải thiện lưu lượng máu. Các loại thuốc như thuốc chống tiểu cầu giúp ngăn ngừa tắc nghẽn động mạch.
Các chương trình đi bộ có giám sát giúp cơ chân tạo ra các kết nối mạch máu mới. Tắc nghẽn động mạch nghiêm trọng có thể cần phải nong mạch hoặc phẫu thuật.
Điều trị mất cơ
Các bài tập rèn luyện sức, đi bộ và giữ thăng bằng giúp xây dựng lại khối lượng cơ bắp. Hãy nạp đủ lượng protein để hỗ trợ sửa chữa cơ bắp. Bác sĩ có thể đánh giá nồng độ hormone khi tình trạng mất cơ trở nên nghiêm trọng.
Điều trị bệnh khớp
Thuốc giảm đau và vật lý trị liệu giúp giảm căng thẳng cho khớp. Việc quản lý trọng lượng cơ thể sẽ làm giảm áp lực lên đầu gối và hông.
Trong một số trường hợp, tiêm khớp hoặc phẫu thuật thay khớp có thể làm giảm đau và cải thiện chức năng.
Điều trị thiếu hụt vitamin
Bác sĩ sẽ kê đơn các thực phẩm bổ sung để phục hồi mức vitamin. Bạn cũng có thể cần thay đổi chế độ ăn uống để tăng lượng chất dinh dưỡng. Việc khắc phục tình trạng thiếu vitamin sẽ cải thiện sức khỏe thần kinh dần dần trong vòng 4 tuần đến 3 tháng.
Tóm lại, tình trạng tê và yếu chân thường xuyên ở người cao tuổi thường phát triển do các dây thần kinh, mạch máu, cơ hoặc cấu trúc cột sống thay đổi theo thời gian. Nhiều bệnh lý có thể gây ra các triệu chứng tương tự, nhưng việc đánh giá cẩn thận sẽ xác định được nguyên nhân chính xác.
