Hầu hết các dấu hiệu của bệnh thận đều không được chú ý, bị bỏ qua hoặc xuất hiện rất muộn. Tại Việt Nam, hiện có khoảng 5 triệu người đang bị suy thận, trong đó khoảng 26,000 người bị suy thận mạn tính giai đoạn cuối và phải chạy thận nhân tạo. Mỗi năm, ước tính Việt Nam có thêm 8,000 ca mới mắc bệnh thận và hầu hết trong số họ không biết mình đã bị mắc bệnh cho đến khi đi khám.
Cách chắc chắn nhất để biết liệu bạn có bị bệnh thận hay không là đến gặp bác sĩ để được kiểm tra và xét nghiệm. Một số dấu hiệu phổ biến có thể cho thấy bạn bị bệnh thận là:
- Cảm thấy mệt mỏi hoặc uể oải: Các bệnh về thận có thể khiến bạn cảm thấy thiếu năng lượng. Bạn sẽ dễ dàng mệt mỏi và khó tập trung. Chức năng thận suy giảm nghiêm trọng có thể dẫn đến sự tích tụ độc tố và tạp chất trong máu. Vấn đề này cũng gây giảm hồng cầu. Điều này có thể khiến bạn cảm thấy mệt mỏi, yếu và khó tập trung.
- Thay đổi tần suất đi tiểu và lượng nước tiểu: Bệnh thận có thể liên quan đến sự gia tăng số lần đi tiểu và lượng nước tiểu. Một số người báo cáo rằng tần suất đi tiểu hoặc lượng nước tiểu của họ giảm.
- Có máu trong nước tiểu: Trong một số trường hợp, nước tiểu có thể có màu nâu hoặc đỏ tươi. Nguyên nhân là màng lọc của thận bị hư hại.
- Nước tiểu sủi bọt: Nước tiểu có mùi hôi và sủi bọt có thể là dấu hiệu rằng thận bị nhiễm trùng hoặc nó đang lọc ra albumin trong nước tiểu. Albumin là một loại protein, và sự hiện diện của nó trong nước tiểu cho thấy thận đang bị tổn thương.
- Mặt và mắt cá chân sưng phù: Việc mất protein khiến cho mắt cá chân và bàn chân sưng phù, đặc biệt là vào buổi sáng. Đôi khi, mặt cũng bị phù lên. Khi việc sưng phù xảy ra khi bạn ngủ và biến mất trong ngày, bạn phải đi kiểm tra xem có bị bệnh thận hay không.
- Khó ngủ: Thận có chức năng lọc các chất thải ra khỏi cơ thể qua nước tiểu. Khi bạn cảm thấy bồn chồn ở chân vào ban đêm, nguyên nhân có thể là lượng urê trong máu tăng lên. Bệnh thận thường liên quan đến tình trạng thừa cân/béo phì và ngưng thở khi ngủ (ngáy hoặc khó thở khi ngủ).
- Da khô và ngứa: Các bệnh về thận có thể gây ra sự tích tụ các chất độc như urê và axit uric dưới da. Cùng với sự mất cân bằng các chất dinh dưỡng trong cơ thể, vấn đề này sẽ khiến da khô và ngứa.
- Chán ăn: Đây là dấu hiệu không đặc trưng, có thể gặp ở nhiều bệnh, trong đó có bệnh thận.
- Chuột rút cơ bắp: Sự thiếu hụt và mất cân bằng các chất dinh dưỡng thiết yếu như canxi, vitamin D và magiê có thể gây ra chuột rút cơ bắp ở những người mắc bệnh thận.
Những nguyên nhân gây ra bệnh thận
Có một số nguyên nhân khác nhau gây ra bệnh thận. Sau đây là những nguyên nhân phổ biến:
- Bệnh tiểu đường
- Huyết áp cao
- Nhiễm trùng
- Tuổi trên 60 tăng nguy cơ mắc bệnh thận
- Tiền sử gia đình mắc bệnh thận
- Viêm cầu thận (một bệnh viêm ảnh hưởng đến các mạch máu nhỏ hoặc tiểu cầu thận)
- Các bệnh di truyền như bệnh thận đa nang (một tình trạng di truyền khiến nhiều u nang phát triển trong thận)
- Chấn thương hoặc mất nhiều máu
- Một số loại thuốc, như thuốc chống viêm không steroid
- Ung thư
- Sỏi thận
- Phì đại tiền liệt tuyến
Có thể ngăn ngừa các bệnh về thận không?
Bạn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh thận hoặc ngăn chặn sự tiến triển của nó. Có 6 cách phòng bệnh thận như sau:
- Chế độ ăn uống lành mạnh: Tránh thực phẩm chứa nhiều chất béo và muối như đồ chiên rán hoặc đồ ăn vặt, bao gồm khoai tây chiên, dưa chua, các loại hạt ướp muối và thực phẩm đông lạnh hoặc bảo quản. Việc cung cấp đủ nước cho cơ thể bằng nước và đồ uống không đường sẽ giúp loại bỏ độc tố khỏi thận.
- Điều trị kịp thời nhiễm trùng đường tiết niệu: Nhiễm trùng tiết niệu nhiều khi bị bỏ qua. Việc quản lý kịp thời nhiễm trùng và sỏi đường tiết niệu có thể ngăn ngừa tổn thương thận về lâu dài.
- Tránh tự dùng thuốc và thực phẩm bổ sung: Một số loại thực phẩm bổ sung và thuốc giảm đau không kê đơn đã gây tổn thương thận ở một số người. Không bao giờ dùng bất kỳ loại thuốc nào mà không có lời khuyên của chuyên gia y tế.
- Hoạt động thể chất: Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, trong 5 ngày một tuần có thể giúp điều chỉnh lượng đường trong máu và huyết áp, cũng như duy trì cân nặng khỏe mạnh. Hoạt động thể chất sẽ làm giảm nhiều yếu tố nguy cơ góp phần gây ra bệnh thận.
- Tránh uống rượu và hút thuốc lá: Thuốc lá và rượu có thể làm hỏng các cơ quan trong cơ thể, bao gồm cả thận. Nam giới không nên uống quá 2 ly rượu mỗi ngày và phụ nữ không nên uống quá 1 ly mỗi ngày.
- Khám sức khỏe định kỳ: Hầu hết các dấu hiệu của bệnh thận đều xuất hiện muộn hoặc bị bỏ qua. Việc khám sức khỏe định kỳ giúp kiểm soát các yếu tố rủi ro và phát hiện sớm các bệnh về thận.
