Đau nách là một triệu chứng đáng lo ngại, đặc biệt khi nó xảy ra không liên tục. Bài viết này sẽ giải thích nguyên nhân tại sao có những cơn đau nách đến rồi đi, đồng thời cung cấp thông tin về việc chẩn đoán và điều trị tình trạng này.
Nguyên nhân gây đau nách từng cơn (đến rồi đi)
Một trong những bệnh hoặc tình trạng sau đây có thể gây đau nách theo từng cơn (đau một thời gian ngắn rồi biến mất)
Sưng hạch bạch huyết, hay còn gọi là nổi hạch (lymphadenopathy)
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của đau nách là sưng hạch bạch huyết. Các hạch bạch huyết ở vùng nách có thể to ra do nhiều yếu tố khác nhau, chẳng hạn như nhiễm trùng, viêm hoặc bệnh ác tính.
Khi cơ thể bị nhiễm trùng hoặc viêm, các hạch bạch huyết sẽ hoạt động để lọc và bắt giữ những chất có hại, bao gồm vi khuẩn hoặc vi rút. Hậu quả là các hạch bạch huyết có thể sưng to, gây đau hoặc khó chịu ở vùng nách.
Chẩn đoán: Bệnh sử, khám thể chất và các kỹ thuật hình ảnh như siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) có thể được sử dụng để chẩn đoán tình trạng sưng hạch bạch huyết. Trong một số trường hợp, sinh thiết hạch bạch huyết được thực hiện để xác định nguyên nhân cơ bản.
Điều trị: Việc điều trị đau nách do nổi hạch phụ thuộc vào nguyên nhân cơ bản. Nếu có nhiễm trùng, thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng vi-rút thích hợp có thể được kê đơn. Trong trường hợp viêm nhiễm, thuốc chống viêm không steroid hoặc corticosteroid có thể được đề xuất. Nếu nghi ngờ bệnh ác tính, cần đánh giá thêm và điều trị chuyên khoa.
Tổn thương thần kinh nách
Tổn thương dây thần kinh nách có thể gây đau nách từng cơn. Sự tổn thương này có thể xảy ra do chấn thương, sự căng cơ hoặc áp lực lặp đi lặp lại.
Dây thần kinh nách cung cấp chức năng cảm giác và vận động cho vai và da nách. Tổn thương dây thần kinh này có thể dẫn đến đau lan tỏa ở vùng nách.
Chẩn đoán: Chẩn đoán tổn thương dây thần kinh nách thường được thực hiện bằng cách khám thể chất kỹ lưỡng, đánh giá tiền sử bệnh và, nếu cần, xét nghiệm bằng hình ảnh như chụp cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá dây thần kinh và các cấu trúc xung quanh.
Điều trị: Điều trị tổn thương dây thần kinh nách có thể bao gồm nghỉ ngơi, vật lý trị liệu, kiểm soát cơn đau và trong một số trường hợp, can thiệp bằng phẫu thuật để sửa chữa dây thần kinh bị tổn thương.
Viêm sụn sườn
Đây là tình trạng viêm phần sụn nối xương sườn với xương ức.
Nguyên nhân chính xác của viêm sụn sườn thường không được biết, nhưng tình trạng này có thể bị gây ra bởi chấn thương, chuyển động lặp đi lặp lại, nhiễm trùng đường hô hấp hoặc các tình trạng viêm tiềm ẩn. Tình trạng viêm ở các khớp xương sườn có thể dẫn đến đau nách.
Chẩn đoán: Chẩn đoán viêm sụn sườn được thực hiện bằng cách đánh giá cẩn thận các triệu chứng, khám thực thể và loại trừ các nguyên nhân tiềm ẩn khác. Các xét nghiệm hình ảnh như chụp X-quang ngực hoặc điện tâm đồ (ECG) có thể được chỉ định để loại trừ các bệnh lý khác.
Điều trị: Điều trị viêm sụn sườn thường là các biện pháp bảo tồn, chẳng hạn như nghỉ ngơi, chườm nóng hoặc chườm lạnh, thuốc giảm đau không kê đơn (ví dụ acetaminophen, thuốc chống viêm không steroid) và các bài tập vật lý trị liệu để cải thiện tư thế và tăng cường sức mạnh cho cơ quanh ngực và vai.
Bệnh zona thần kinh (bệnh giời leo)
Bệnh zona thần kinh là một bệnh nhiễm vi-rút, xảy ra do sự tái hoạt động của vi-rút varicella-zoster. Đây chính là loại vi-rút gây bệnh thủy đậu.
Vi-rút nằm im lìm trong các tế bào thần kinh cho đến khi tái hoạt động, thường là ở tuổi trưởng thành, gây phát ban đau đớn dọc theo đường đi của dây thần kinh bị ảnh hưởng. Tình trạng này có thể dẫn đến đau nách đến rồi đi.
Chẩn đoán: Chẩn đoán bệnh zona được thực hiện bằng cách kiểm tra kỹ lưỡng phát ban đặc trưng, cùng với bệnh sử và các triệu chứng của bệnh nhân. Nếu cần thiết, các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm, chẳng hạn như nuôi cấy vi-rút hoặc phản ứng chuỗi polymerase (PCR), có thể được tiến hành để xác nhận sự hiện diện của vi-rút varicella-zoster.
Điều trị: Thuốc kháng vi-rút, chẳng hạn như acyclovir, valacyclovir hoặc famciclovir, thường được kê đơn để giảm mức độ nghiêm trọng và thời gian của bệnh zona. Các biện pháp kiểm soát cơn đau, bao gồm thuốc giảm đau không kê đơn và kem bôi có chứa capsaicin hoặc lidocain, có thể giúp giảm đau vùng nách. Ngoài ra, các vắc-xin như vắc-xin bệnh zona (Zoster vaccine) có sẵn để giúp ngăn ngừa bệnh zona hoặc giảm nguy cơ biến chứng ở những người trên một độ tuổi nhất định.
Đau cơ xơ hóa (fibromyalgia)
Đau cơ xơ hóa là một rối loạn mãn tính đặc trưng bởi đau cơ xương lan rộng, bao gồm cả những cơn đau nách đến rồi đi.
Nguyên nhân chính xác của chứng đau cơ xơ hóa vẫn chưa được hiểu đầy đủ, nhưng nó được cho là có liên quan đến những sự bất thường trong cách não và tủy sống xử lý tín hiệu đau. Tình trạng này có thể được kích hoạt hoặc trầm trọng hơn bởi các yếu tố gây căng thẳng về thể chất hoặc cảm xúc.
Chẩn đoán: Chẩn đoán đau cơ xơ hóa được thực hiện bằng cách đánh giá toàn diện các triệu chứng, khám thực thể và loại trừ các nguyên nhân có thể khác. Các tiêu chí chẩn đoán khác nhau, bao gồm chỉ số đau lan rộng (WPI) và thang mức độ nghiêm trọng của triệu chứng (SS), được sử dụng để đánh giá bệnh.
Điều trị: Việc điều trị chứng đau cơ xơ hóa có thể bao gồm các loại thuốc như thuốc chống trầm cảm, thuốc giảm đau và thuốc giãn cơ, điều chỉnh lối sống, vật lý trị liệu, liệu pháp hành vi nhận thức và kỹ thuật quản lý căng thẳng. Các chương trình tập thể dục phù hợp với khả năng của từng cá nhân, chẳng hạn như các bài tập aerobic tác động thấp và rèn luyện sức mạnh, cũng có lợi.
