Những điểm chính:
- Metformin thường là thuốc uống được lựa chọn đầu tiên để kiểm soát bệnh tiểu đường loại 2. Nhưng một số người có thể được hưởng lợi từ việc bổ sung thêm một loại thuốc uống khác, chẳng hạn như sitagliptin (Januvia).
- Sitagliptin có thể được kết hợp an toàn với metformin. Hai loại thuốc này hoạt động khác nhau để giảm mức đường huyết.
- Sitagliptin và metformin có sẵn dưới dạng viên kết hợp được bán dưới nhãn hiệu Janumet. Lựa chọn này có thể giúp giảm tổng số viên thuốc bạn uống mỗi ngày.
Nếu bạn đang mắc bệnh tiểu đường loại 2, rất có thể bạn đang dùng thuốc metformin để giữ mức đường huyết ở mức lành mạnh. Metformin có hiệu quả và đã được các chuyên gia đề xuất là loại thuốc lựa chọn đầu tiên trong nhiều năm. Nhưng đối với nhiều người, chỉ dùng thuốc metformin là không đủ để hạ đường huyết xuống mức mong muốn.
Trong những trường hợp đó, bác sĩ kê đơn thường đề nghị dùng thuốc thứ hai. Một lựa chọn “bổ sung” phổ biến là sitagliptin (Januvia). Thuốc uống này có thể làm giảm lượng đường trong máu hơn nữa, giúp bệnh nhân đạt được mục tiêu sức khỏe của họ.
Nhưng sitagliptin và metformin phối hợp với nhau như thế nào để kiểm soát bệnh tiểu đường loại 2? Và liệu sự kết hợp này có rủi ro không?
Sitagliptin và metformin hoạt động như thế nào?
Cả sitagliptin và metformin đều giúp hạ đường huyết và huyết sắc tố A1C (viết tắt: HbA1c hay A1C). A1C biểu thị mức đường huyết trung bình của bạn trong 2 đến 3 tháng qua. Nhưng mỗi loại thuốc hoạt động theo những cách khác nhau.
Sitagliptin là thuốc ức chế dipeptidyl peptidase-4 (tên viết tắt: DPP-4 hoặc “gliptin”). Sitagliptin hoạt động bằng cách ngăn chặn enzyme DPP-4 (một protein). Tác dụng này làm tăng nồng độ tự nhiên của các hormone trong ruột giúp điều hòa quá trình tiêu hóa, chẳng hạn như peptide-1 giống glucagon (GLP-1). Khi có nhiều GLP-1 hơn trong cơ thể, tuyến tụy sẽ tiết ra nhiều insulin hơn khi bạn ăn và gan tạo ra ít glucose hơn. Theo thời gian, tác dụng này làm giảm lượng đường trong máu và mức A1C của bạn.
Metformin là một loại thuốc biguanide. Nó hoạt động theo ba cách chính để hạ đường huyết:
- Metformin làm cho cơ thể bạn nhạy cảm hơn với insulin tự nhiên.
- Metformin làm giảm lượng glucose bạn hấp thụ từ ruột sau khi ăn.
- Metformin làm giảm lượng glucose mà gan sản xuất.
Tại sao sitagliptin và metformin đôi khi được kê đơn cùng nhau?
Bác sĩ kê đơn có thể khuyên bạn nên dùng thêm sitagliptin nếu metformin hạ A1C không đủ nhiều, nhưng bạn đã ở rất gần mức mục tiêu của mình. Trung bình, sitagliptin làm giảm A1C tới 0,8%. Do đó, sitagliptin có thể cung cấp sự hỗ trợ bổ sung mà bạn cần để đạt được mục tiêu của mình.
Các chuyên gia thường khuyên bắt đầu dùng thuốc metformin ngay sau khi bạn được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường loại 2. Bản thân metformin có thể làm giảm A1C tới 2%. Sau 3-4 tháng dùng thuốc này, bác sĩ kê đơn sẽ kiểm tra lại mức A1C của bạn để xem liệu loại thuốc này có đủ hiệu quả với bạn hay không. Nếu mức A1C không nằm trong mục tiêu của bạn, bác sĩ có thể quyết định kê đơn thuốc thứ hai.
Có nhiều sự lựa chọn khi nói đến thuốc trị tiểu đường đường uống. Quyết định loại thuốc trị tiểu đường nào bạn nên thêm vào cùng với metformin là một lựa chọn tùy theo cá nhân. Bác sĩ kê đơn của bạn sẽ xem xét nhiều yếu tố, chẳng hạn như mức A1C hiện tại, chỉ số khối cơ thể (BMI), các tình trạng sức khỏe khác, và nguy cơ đường huyết thấp (hạ đường huyết). Bác sĩ kê đơn cũng sẽ cân nhắc đến phạm vi bảo hiểm và chi phí thuốc của bạn.
Sitagliptin là một lựa chọn an toàn để kết hợp với metformin. Sitagliptin là một lựa chọn khả thi để bổ sung cho metformin nếu bạn sắp đạt được A1C mục tiêu và chỉ cần hỗ trợ thêm một chút để đạt được. Nhưng không có phác đồ điều trị nào là tốt nhất cho tất cả mọi người. Vì vậy, đừng ngạc nhiên nếu thuốc của bạn khác với thuốc của bạn bè hoặc thành viên gia đình mắc bệnh tiểu đường loại 2.
Bạn có thể chỉ dùng thuốc sitagliptin mà không dùng metformin được không?
Hầu hết mọi người dùng thuốc sitagliptin cùng với metformin. Chỉ có một số ít người chỉ dùng thuốc sitagliptin. Như đã đề cập ở trên, metformin là thuốc trị tiểu đường được lựa chọn đầu tiên phổ biến và là một phần quan trọng trong phác đồ điều trị của hầu hết mọi người.
Nhưng có một số trường hợp bạn không thể dùng thuốc metformin, ví dụ như bạn bị dị ứng với thuốc hoặc bạn bị bệnh thận nặng. Trong những trường hợp này, bạn có thể chỉ dùng thuốc bổ sung. Mặc dù thuốc sitagliptin thường an toàn khi dùng đơn độc, nhưng nó không hiệu quả bằng các loại thuốc thay thế metformin khác. Những lựa chọn đó làm giảm A1C nhiều hơn so với sitagliptin.
Sử dụng thuốc sitagliptin và metformin như thế nào?
Sitagliptin là thuốc uống dạng viên. Bạn nên dùng thuốc này bằng đường uống mỗi ngày một lần, cùng hoặc không cùng với thức ăn. Bạn có thể uống thuốc này bất cứ lúc nào trong ngày, nhưng tốt nhất nên uống thuốc vào cùng một thời điểm mỗi ngày. Hầu hết mọi người dùng liều 100 mg. Nhưng những người có vấn đề về thận có thể cần dùng liều thấp hơn, ở mức 25 mg hoặc 50 mg.
Metformin có sẵn dưới dạng viên né và chất lỏng đường uống. Viên nén có dạng phóng thích ngay hoặc dạng phóng thích kéo dài. Hầu hết mọi người dùng thuốc metformin ở dạng phóng thích ngay một hoặc hai lần một ngày. Đối với dạng phóng thích kéo dài, bạn nên uống thuốc mỗi ngày một lần vào bữa tối. Bạn nên dùng cả dạng phóng thích ngay hoặc dạng phóng thích kéo dài cùng với thức ăn để tránh gây khó chịu cho dạ dày (một tác dụng phụ thường gặp). Mọi người thường bắt đầu dùng thuốc metformin với liều 500 mg và tăng dần liều theo thời gian để giảm thiểu kích ứng dạ dày.
Có thể khó nhớ khi bạn cần uống nhiều viên thuốc vào các thời điểm khác nhau trong ngày. Để khắc phục vấn đề này, sitagliptin và metformin cũng được kết hợp thành một viên thuốc chung, được bán dưới nhãn hiệu Janumet. Thuốc này nên được uống cùng với thức ăn.
Viên thuốc kết hợp này là một lựa chọn thuận tiện để giảm số lượng viên thuốc bạn uống trong một ngày. Tuy nhiên, có một nhược điểm là viên thuốc này có liều lượng cố định, khiến việc điều chỉnh liều lượng của bạn trở nên khó khăn hơn.
Bạn có thể giảm cân khi dùng thuốc sitagliptin và metformin không?
Đừng mong đợi thấy giảm cân đáng kể khi dùng thuốc sitagliptin hoặc thuốc metformin. Sitagliptin được coi là “trung tính về cân nặng”, nghĩa là hầu hết mọi người không giảm hoặc tăng trọng lượng cơ thể khi dùng thuốc này.
Metformin cũng được coi là “trung tính về cân nặng”. Nhưng một số người có thể giảm cân chút ít khi dùng thuốc này.
Nếu bạn bị coi là thừa cân hoặc béo phì, kể cả giảm một lượng nhỏ (3% đến 7%) trọng lượng cơ thể cũng có thể giúp cải thiện mức đường huyết của bạn. Nhưng thuốc không phải là phương pháp duy nhất giúp bạn giảm cân. Bạn nên kết hợp dùng thuốc với chế độ ăn uống phù hợp với bệnh tiểu đường và tập thể dục thường xuyên để kiểm soát đường huyết và trọng lượng cơ thể.
Có nguy cơ cụ thể nào khi bạn dùng thuốc sitagliptin cùng với metformin không?
Đối với hầu hết mọi người, dùng hai thuốc sitagliptin và metformin cùng nhau là an toàn. Nhưng hãy nhớ rằng mỗi loại thuốc đều có tác dụng phụ riêng. Và ngay cả khi hai loại thuốc được kết hợp an toàn, bạn vẫn có thể gặp tác dụng phụ từ một hoặc cả hai loại thuốc.
Tác dụng phụ thường gặp nhất của sitagliptin là những triệu chứng cảm lạnh nhẹ và đau đầu. Thuốc này cũng làm tăng nguy cơ hạ đường huyết nếu bạn dùng cùng với với insulin hoặc các thuốc sulfonylurea như glipizide (Glucotrol XL). Những tác dụng phụ rất hiếm gặp nhưng nghiêm trọng của sitagliptin bao gồm viêm tụy (sưng tuyến tụy), suy tim, và các vấn đề về thận.
Những tác dụng phụ thường gặp nhất của metformin là tiêu chảy, buồn nôn và nôn. Dùng thuốc metformin cùng với thức ăn có thể giúp giảm các tác dụng phụ này. Và những tác dụng phụ này có xu hướng cải thiện hoặc tự khỏi theo thời gian.
Metformin có thể gây ra một tác dụng phụ rất hiếm gặp gọi là nhiễm toan lactic. Những người có những bệnh lý nhất định, chẳng hạn như bệnh thận nặng, có nguy cơ gặp phải tác dụng phụ này cao hơn.
Trước khi bạn dùng thuốc sitagliptin hoặc thuốc metformin, bác sĩ kê đơn có thể sẽ kiểm tra sức khỏe thận của bạn. Nếu bạn bị bệnh thận, bạn có thể cần dùng sitagliptin hoặc metformin với liều lượng thấp hơn. Hãy nhớ cung cấp cho bác sĩ kê đơn hoặc dược sĩ danh sách đầy đủ các loại thuốc của bạn, để nhóm chăm sóc sức khỏe của bạn có thể sàng lọc và ngăn ngừa các tương tác thuốc tiềm tàng.
