Bệnh thiếu máu ảnh hưởng đến cơ thể theo nhiều cách vì cơ thể phụ thuộc vào các tế bào hồng cầu khỏe mạnh để vận chuyển oxy đến mọi mô. Nhiều người bị thiếu máu cho biết họ mệt mỏi, khó thở, chóng mặt hoặc da nhợt nhạt. Một số người cũng báo cáo bị tê hoặc ngứa ran ở chân. Bệnh thiếu máu có thể gây tê chân, nhưng triệu chứng này không xảy ra với mọi loại thiếu máu.
Thiếu máu ảnh hưởng đến hệ thần kinh của chúng ta như thế nào
Hệ thống thần kinh của chúng ta cần đủ oxy, chất dinh dưỡng và các tế bào thần kinh khỏe mạnh để truyền tín hiệu chính xác. Thiếu máu làm giảm lượng oxy cung cấp cho các mô. Hệ thống thần kinh trở nên nhạy cảm với tình trạng thiếu oxy, và các dây thần kinh ở chân có thể gặp trục trặc khi chúng không nhận đủ oxy. Việc thiếu oxy này có thể tạo ra cảm giác tê hoặc ngứa ran.
Các loại thiếu máu khác nhau ảnh hưởng đến hệ thần kinh theo những cách khác nhau. Một số loại thiếu máu gây tổn thương trực tiếp đến dây thần kinh và một số loại thiếu máu gây suy giảm chức năng thần kinh do thiếu oxy.
Các loại thiếu máu có thể gây tê chân
1. Thiếu máu do thiếu sắt
Thiếu máu do thiếu sắt xảy ra khi cơ thể không có đủ chất sắt để tạo ra huyết sắc tố (hemoglobin). Hemoglobin mang oxy bên trong các tế bào hồng cầu. Thiếu máu do thiếu sắt có thể gây tê chân, mặc dù triệu chứng này ít phổ biến hơn triệu chứng mệt mỏi hoặc suy nhược.
Cơ thể cung cấp oxy cho các dây thần kinh thông qua các mạch máu. Thiếu máu do thiếu sắt làm giảm nồng độ hemoglobin, do đó làm giảm lượng oxy đến các dây thần kinh ở chân. Các dây thần kinh không nhận đủ oxy sẽ truyền tín hiệu chậm hơn hoặc không chính xác. Trục trặc thần kinh này có thể gây tê hoặc cảm giác ngứa ran.
Thiếu máu do thiếu sắt kéo dài có thể làm giảm sức mạnh cơ bắp và có thể dẫn đến lưu thông máu kém ở chân. Lưu thông kém làm chậm quá trình cung cấp chất dinh dưỡng đến dây thần kinh và góp phần gây tê.
2. Thiếu máu do thiếu vitamin B12
Thiếu máu do thiếu vitamin B12 là loại thiếu máu có liên quan chặt chẽ nhất đến tình trạng tê chân. Vitamin B12 đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì vỏ myelin. Vỏ myelin bao quanh dây thần kinh và giúp tín hiệu truyền đi nhanh chóng.
Thiếu vitamin B12 làm tổn thương vỏ myelin. Myelin bị tổn thương sẽ làm gián đoạn tín hiệu thần kinh, đặc biệt là ở các dây thần kinh dài. Các dây thần kinh dài nhất chạy đến chân, nên chân thường xuất hiện các triệu chứng đầu tiên. Những triệu chứng này bao gồm tê, cảm giác ngứa ran, hoặc khó đi lại.
Thiếu máu do thiếu vitamin B12 có thể gây tổn thương thần kinh vĩnh viễn nếu cơ thể không được điều trị bằng vitamin B12 kịp thời. Phát hiện sớm sẽ bảo vệ được dây thần kinh.
3. Thiếu máu do thiếu folate
Folate hỗ trợ sản xuất DNA trong tế bào hồng cầu và hỗ trợ chức năng thần kinh tổng thể. Thiếu máu do thiếu folate có thể góp phần gây tê chân.
Thiếu folate ảnh hưởng đến sức khỏe của tế bào thần kinh. Sự suy giảm chức năng thần kinh này kết hợp với việc cung cấp oxy giảm có thể gây tê hoặc ngứa ran. Thiếu folate hiếm khi gây tổn thương thần kinh nghiêm trọng như thiếu vitamin B12, nhưng vẫn có thể gây khó chịu ở chân.
4. Thiếu máu tán huyết và thiếu máu do bệnh mãn tính
Thiếu máu tán huyết và thiếu máu do các bệnh mãn tính có thể gián tiếp gây tê chân.
Hai loại thiếu máu này làm giảm lượng oxy cung cấp cho dây thần kinh. Tình trạng thiếu oxy kéo dài có thể ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất của dây thần kinh và có thể gây tê. Một số bệnh mãn tính gây thiếu máu, chẳng hạn như bệnh tiểu đường hoặc rối loạn tự miễn dịch, tự chúng có thể gây tổn thương dây thần kinh, không phụ thuộc vào tình trạng thiếu máu. Những yếu tố kết hợp này làm tăng khả năng bị tê ở chân.
Những tình trạng khác có thể gây tê chân
Tê chân không phải lúc nào cũng do thiếu máu. Các tình trạng khác có thể gây ra triệu chứng này, bao gồm:
- Bệnh tiểu đường
- Vấn đề về đĩa đệm cột sống
- Dây thần kinh bị chèn ép do ngồi lâu
- Tổn thương thần kinh liên quan đến rượu bia
- Rối loạn tuyến giáp
- Bệnh động mạch ngoại biên
- Ngộ độc vitamin B6
- Bệnh đa xơ cứng
Khi nào bạn cần đi khám và điều trị?
Bạn cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế nếu:
- Tình trạng tê kéo dài nhiều ngày
- Cảm giác tê lan từ bàn chân lên phía trên
- Tê xảy ra cùng với các vấn đề về thăng bằng
- Tê xảy ra cùng với các vấn đề về kiểm soát bàng quang hoặc ruột
- Tê xảy ra cùng với mệt mỏi nghiêm trọng hoặc khó thở
- Tê xảy ra cùng với việc đi lại khó khăn
Những triệu chứng này cho thấy tổn thương thần kinh đáng kể hoặc thiếu máu trầm trọng cần được điều trị kịp thời.
Chẩn đoán
Nếu nghi ngờ tê chân có liên quan đến thiếu máu, bác sĩ sẽ sử dụng các xét nghiệm sau để chẩn đoán:
- Công thức máu toàn bộ
- Xét nghiệm ferritin huyết thanh để phát hiện tình trạng thiếu sắt
- Xét nghiệm vitamin B12
- Xét nghiệm folate
- Kiểm tra chức năng tuyến giáp
- Xét nghiệm đường huyết
- Khám thần kinh
Các bác sĩ có thể yêu cầu nghiên cứu dẫn truyền thần kinh nếu tình trạng tê nghiêm trọng hoặc kéo dài.
Những lựa chọn điều trị
Thiếu máu do thiếu sắt
Các bác sĩ thường đề nghị bổ sung sắt và chế độ ăn giàu chất sắt. Hệ thống thần kinh thường được cải thiện khi cơ thể phục hồi lượng sắt.
Thiếu máu do thiếu vitamin B12
Các bác sĩ thường đề xuất tiêm vitamin B12 hoặc uống vitamin B12 liều cao. Việc điều trị sớm có thể đảo ngược tình trạng tê. Điều trị chậm trễ có thể không hồi phục hoàn toàn tổn thương thần kinh.
Thiếu máu do thiếu folate
Các bác sĩ thường đề xuất bổ sung axit folic và thay đổi chế độ ăn uống.
Thiếu máu do các bệnh mãn tính
Các bác sĩ sẽ điều trị căn bệnh tiềm ẩn. Tình trạng tê thường cải thiện khi bệnh và tình trạng thiếu máu được cải thiện.
Tình trạng tê do thiếu sắt hoặc thiếu folate thường cải thiện sau 4-6 tuần điều trị. Tình trạng tê do thiếu vitamin B12 có thể phải mất 3-5 tháng mới cải thiện.
