Thận ứ nước (hydronephrosis) là gì?
Thận ứ nước (hydronephrosis) là tình trạng một hoặc cả hai quả thận bị sưng phồng khi nước tiểu không thể thoát ra khỏi thận, và tích tụ trong thận. Bệnh lý này có thể xảy ra do sự tắc nghẽn ống dẫn nước tiểu từ thận (niệu quản), hoặc do một khiếm khuyết về mặt giải phẫu không cho phép nước tiểu thoát ra ngoài một cách bình thường.
Chứng thận ứ nước có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Chứng thận ứ nước ở trẻ em có thể được chẩn đoán trong thời thơ ấu hoặc đôi khi trong quá trình siêu âm trước khi sinh.
Bệnh lý thận ứ nước không phải lúc nào cũng gây ra các triệu chứng. Khi chúng xảy ra, các dấu hiệu và triệu chứng của tình trạng thận ứ nước có thể bao gồm:
- Đau ở bên hông và lưng, có thể lan xuống bụng dưới hoặc háng
- Có các vấn đề về tiết niệu, chẳng hạn như đau khi đi tiểu hoặc cảm thấy cần đi tiểu gấp hoặc thường xuyên
- Buồn nôn và ói mửa
- Sốt
- Trẻ sơ sinh chậm lớn
Nguyên nhân gây chứng thận ứ nước
Thông thường, nước tiểu đi từ thận qua một ống gọi là niệu quản chảy vào bàng quang, rồi ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, đôi khi nước tiểu trào ngược hoặc đọng lại bên trong thận hoặc trong niệu quản. Đó là khi chứng thận ứ nước hình thành.
Một số nguyên nhân phổ biến của chứng thận ứ nước bao gồm:
- Tắc nghẽn một phần trong đường tiết niệu. Sự tắc nghẽn đường tiết niệu thường hình thành ở chỗ thận tiếp giáp với niệu quản. Ít phổ biến hơn, sự tắc nghẽn có thể xảy ra ở chỗ niệu quản tiếp giáp bàng quang.
- Trào ngược bàng quang-niệu quản. Tình trạng trào ngược bàng quang-niệu quản xảy ra khi nước tiểu chảy ngược qua niệu quản, đi từ bàng quang lên thận. Thông thường, nước tiểu chỉ chảy một chiều trong niệu quản. Nước tiểu chảy sai cách khiến thận khó đào thải ra ngoài đúng cách và khiến thận sưng lên.
Các nguyên nhân gây thận ứ nước ít phổ biến hơn bao gồm sỏi thận, khối u ở bụng hoặc xương chậu và các vấn đề ở dây thần kinh dẫn đến bàng quang.
Chẩn đoán bệnh lý thận ứ nước
Bác sĩ khám cho bạn có thể giới thiệu bạn đến một bác sĩ chuyên về các bệnh lý ảnh hưởng đến hệ thống tiết niệu (bác sĩ tiết niệu) để chẩn đoán cho bạn.
Các xét nghiệm để chẩn đoán thận ứ nước có thể bao gồm:
- Xét nghiệm máu để đánh giá chức năng thận
- Xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra các dấu hiệu nhiễm trùng hoặc sỏi tiết niệu mà có thể gây tắc nghẽn
- Kiểm tra hình ảnh siêu âm, trong phương pháp này, bác sĩ sẽ quan sát thận, bàng quang và các cấu trúc tiết niệu khác để xác định các vấn đề tiềm ẩn
- Chụp X-quang chuyên khoa đường tiết niệu: kỹ thuật này sử dụng thuốc nhuộm đặc biệt để chụp hình ảnh thận, niệu quản, bàng quang và niệu đạo, chụp ảnh trước và trong khi đi tiểu
Nếu cần, bác sĩ có thể đề nghị thêm các phương pháp kiểm tra bằng hình ảnh khác, như chụp CT hoặc chụp cộng hưởng từ. Bác sĩ cũng có thể đề xuất một phương pháp kiểm tra khác là quét MAG3 để đánh giá chức năng và khả năng dẫn lưu trong thận.
Điều trị chứng thận ứ nước
Việc điều trị thận ứ nước phụ thuộc vào nguyên nhân cơ bản. Mặc dù đôi khi cần phải phẫu thuật, nhưng bệnh lý thận ứ nước thường tự khỏi.
- Thận ứ nước nhẹ đến trung bình. Bác sĩ của bạn có thể lựa chọn phương pháp chờ và theo dõi, để xem liệu bạn có tự khỏi hay không. Ngay cả khi đó, bác sĩ có thể đề nghị liệu pháp kháng sinh phòng ngừa để giảm nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu.
- Thận ứ nước nặng. Khi tình trạng thận ứ nước khiến thận khó hoạt động — tức là khi thận ứ nước nghiêm trọng, hoặc thận ứ nước do sự trào ngược nước tiểu — bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật để sửa chữa chỗ tắc nghẽn hoặc giải quyết vấn đề nước tiểu trào ngược.
Nếu không được điều trị, tình trạng thận ứ nước nghiêm trọng có thể dẫn đến tổn thương thận vĩnh viễn. Trong những ca hiếm gặp, chứng thận ứ nước có thể gây suy thận. Nhưng chứng thận ứ nước thường chỉ ảnh hưởng đến một quả thận và quả thận còn lại có thể thực hiện công việc của cả hai quả.
