9:27 am - Thursday September 18, 2014

Viêm tai giữa ở trẻ nhỏ

Viêm tai giữa (VTG) ở trẻ nhỏ được xếp vào nhóm bệnh viêm đường hô hấp trên. Đây là một trong những bệnh rất thường gặp ở bên trong tai trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi với nhiều hậu quả xấu. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm hoặc để lại di chứng nặng nề, rất khó khắc phục, ảnh hưởng đến sức nghe của trẻ. Việc phát hiện sớm, điều trị kịp thời, đúng đắn, đóng vai trò quyết định trong tiên lượng bệnh, phòng ngừa biến chứng và các hậu quả lâu dài đối với trẻ.

Tai giữa


Cơ thể học của tai

Tai được chia làm 3 phần: tai ngoài, tai giữa và tai trong

1. Tai ngoài: Gồm vành tai và ống tai ngoài.

2. Tai giữa: Gồm màng tai và một hốc xương gọi là hòm tai. Màng tai (còn gọi là màng nhĩ – tympanic membrane) là một màng mỏng hình bầu dục, lõm ở giữa, nằm hơi nghiêng ra sau, ngăn cách hoàn toàn ống tai ngoài và tai giữa, bịt lên hòm tai như màng trống bịt vào tang trống. Màng tai tuy có lớp xơ ở giữa tương đối chắc, nhưng lại rất dễ bị phá hủy gây thủng khi có viêm nhiễm hoặc ứ đọng dịch trong tai giữa. Màng tai cũng dễ bị rách thủng khi có các chấn thương cơ học (chọc, ngoáy vào tai), chấn thương áp lực (lặn sâu, bị tát vào tai, sức ép do bom đạn…) hoặc chấn thương âm.

Trong hòm tai có các xương con nối khớp với nhau rất tinh tế (xương búa (malleus), xương đe (incus), xương bàn đạp (stapedius)). Màng nhĩ và các xương con hợp thành hệ thống màng nhĩ – xương con có tác dụng khuyếch đại và dẫn truyền những rung động của sóng âm từ môi trường (ống tai ngoài) vào tai trong.

3. Tai trong: Chính là đầu mối thần kinh tiếp nhận các tín hiệu âm thanh truyền qua dây thần kinh thính giác (dây số VIII) lên não, và nhờ đó mà người ta nghe được. Tai trong nằm trong một hốc xương có hình xoắn 2 vòng rưỡi nên gọi là ốc tai.

Tai giữa đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong cơ chế sinh lý nghe, nhất là hệ thống màng nhĩ – xương con. Bất kỳ một trục trặc nào trong hệ thống này (thủng màng nhĩ, cứng khớp giữa các xương con, tiêu hỏng 1 trong các xương con, ứ đọng dịch trong hòm tai…) đều gây nên gián đoạn sự dẫn truyền sóng âm vào tai trong và dẫn đến nghe kém hoặc điếc.

Viêm tai
Màng nhĩ của tai bị viêm giữa

Viêm tai giữa ở trẻ em thường là viêm cấp do nhiễm trùng hoặc ứ đọng dịch trong hòm tai mà thành. Do đặc điểm giải phẫu và sinh lý của trẻ em có nhiều điểm khác biệt với người lớn, nên trẻ em thường hay bị VTG cấp hơn:

- Trẻ em hay bị viêm mũi họng, vi khuẩn sẽ từ các ổ viêm này lan lên tai gây nên VTG.

- Ở trẻ em, vòi nhĩ (vòi Ơ-xtat (eustachian tube), nối hòm tai và họng mũi) ngắn hơn, khẩu kính lớn hơn ở người lớn nên vi trùng và các chất xuất tiết ở mũi họng rất dễ lan lên tai giữa, nhất là khi em bé nằm ngửa thì tai sẽ ở vị trí thấp hơn mũi họng, nếu em bé khóc, vòi nhĩ sẽ mở rộng thêm làm cho các chất xuất tiết ở mũi họng theo đó chảy vào hòm tai.

- Hệ thống niêm mạc đường hô hấp (niêm mạc mũi họng, niêm mạc hòm tai, niêm mạc khí phế quản…) ở trẻ em rất nhạy cảm, rất dễ phản ứng với những kích thích hóa, lý và cơ học bằng hiện tượng xuất tiết dịch, làm cho dịch ứ đọng nhiều trong hòm tai gây VTG.
[sửa] Mức độ nguy hiểm của bệnh

VTG cấp ở trẻ nhỏ có thể gây thủng màng nhĩ, làm tiêu xương, gián đoạn chuỗi xương con… ảnh hưởng đến sức nghe của trẻ. Trẻ bị nghe kém, nhất là từ khi chưa phát triển lời nói, sẽ dẫn đến rối loạn ngôn ngữ (nói ngọng, nói không rõ âm, từ…) làm giảm sút nghiêm trọng chất lượng giao tiếp xã hội sau này của trẻ.[1]

Nặng hơn nữa là những biến chứng nhiễm trùng, nhiều khi ảnh hưởng đến tính mạng: VTG cấp có thể dẫn đến những biến chứng sọ não cực kỳ nguy hiểm như viêm màng não, áp xe não do tai, viêm tắc tĩnh mạch bên, do viêm nhiễm lan từ trần hòm tai lên não hoặc gây liệt dây thần kinh mặt (dây số VII).

Phát hiện và điều trị

Cách phát hiện

VTG ở trẻ nhỏ thường biểu hiện bằng các triệu chứng sau:

- Trẻ sốt, thường là sốt cao 39-40oC, quấy khóc nhiều, bỏ bú, kém ăn, nôn trớ, co giật…

- Nếu là trẻ lớn, sẽ kêu đau tai, còn trẻ nhỏ chỉ biết lắc đầu, lấy tay dụi vào tai.

- Rối loạn tiêu hóa: trẻ đi ngoài lỏng, nhiều lần, xuất hiện gần như đồng thời với triệu chứng sốt.

Tóm lại tất cả các em bé bị sốt không rõ nguyên nhân, những trẻ nhỏ bị tiêu chảy và nôn… đều phải được khám kỹ càng về tai mũi họng để có thể phát hiện sớm được bệnh VTG cấp.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, vài ngày sau (2-3 ngày) bệnh sẽ tiến triển sang giai đoạn vỡ mủ do màng tai bị thủng, mủ tự chảy ra ngoài qua lỗ tai với các biểu hiện sau:

- Trẻ đỡ sốt, bớt quấy khóc, ăn được, ngủ được.

- Hết rối loạn tiêu hóa, đi ngoài trở lại bình thường.

- Không kêu đau tai nữa.

Các bà mẹ tưởng chừng như bệnh đã lui nhưng thực ra VTG đã bắt đầu chuyển sang giai đoạn mạn tính, với 1 dấu hiệu rất quan trọng: chảy mủ tai.

Nếu vẫn không được điều trị bệnh sẽ diễn biến thành VTG mạn tính hoặc viêm tai – xương chũm mạn tính, dẫn đến rất nhiều hậu quả xấu sau này cho trẻ, cùng với nguy cơ biến chứng có thể xảy ra vào bất kỳ lúc nào.

Điều trị

Việc chẩn đoán và điều trị VTG ở trẻ nhỏ nhất thiết phải do các thầy thuốc chuyên khoa có kinh nghiệm tiến hành. Tùy theo từng giai đoạn của bệnh mà có cách điều trị khác nhau.

- Giai đoạn đầu, khi màng nhĩ chưa thủng, thường phải dùng kháng sinh, hạ sốt, giảm đau, chống viêm và giảm xung huyết màng nhĩ, sát trùng mũi họng. Ngoài ra nếu trẻ bị rối loạn tiêu hóa nặng thì cần được phối hợp điều trị bởi các thầy thuốc nhi khoa. Nếu khám thấy màng nhĩ viêm đỏ, phồng, chứng tỏ có nhiều dịch viêm ứ đọng ở hòm tai thì phải chích rạch màng nhĩ, chủ động tháo bỏ dịch mủ trong tai giữa ra ngoài, không nên để cho mủ tự vỡ, làm thủng màng nhĩ hoặc lan vào xương chũm. Nói chung, trong trường hợp nghi ngờ có mủ thì nên chích rạch màng nhĩ sớm, thà chích rạch sớm còn hơn là chích rạch quá muộn. Vết chích sẽ tự liền lại rất nhanh sau 1-2 ngày.

- Giai đoạn muộn, màng nhĩ đã thủng; ngoài các thuốc điều trị toàn thân, cần phải tiến hành làm thuốc tai hàng ngày tại các cơ sở tai mũi họng. Trẻ sau đó phải được theo dõi tình hình lỗ thủng màng nhĩ bởi các thầy thuốc chuyên khoa.

-------------------------------------------------@ Tin khác @-------------------------------------------------

Thuộc chuyên mục: Mẹ và bé

3 Responses to “Viêm tai giữa ở trẻ nhỏ”

  1. 17/04/2012 at 4:51 pm #

    Kinh nghiệm chăm sóc trẻ bị viêm tai giữa

    Viêm tai giữa là bệnh khá phổ biến ở trẻ nhỏ. Nguyên nhân gây bệnh thường do trẻ có tiền sử bị viêm đường hô hấp. Lần đầu bé nhà mình bị viêm tai giữa là lúc bé chưa biết nói. Sốt cao dài ngày, quấy khóc về đêm, có biểu hiện bứt rứt nhưng khi hỏi: “ Con đau ở đâu?” thì bé không diễn tả hết được tình trạng bệnh. Đến khi mủ vỡ tràn ra tai thì mới hay bé bị viêm tai giữa.

    Điều trị ở viện 9 ngày là quãng thời gian mẹ không thể quên. Nào là tiêm, lấy máu xét nghiệm, rửa tai, cho con uống thuốc… Ngày nào cũng hai mũi kháng sinh, nhưng lấy ven cho con rất khó, nếu là điều dưỡng ít kinh nghiệm thì không thể tiêm cho con được. Mẹ biết tiêm kháng sinh rất hại sức khoẻ, đặc biệt là trẻ nhỏ nhưng đành phó mặc cho bác sĩ vậy…

    Kinh nghiệm chăm sóc trẻ bị viêm tai giữa

    Ngày xuất viện, mẹ là người mừng nhất vì sẽ không còn cảnh lẽo đẽo theo con mỗi ngày đến nơi mà hai mẹ con chẳng hề muốn. Theo chỉ dẫn của bác sĩ mẹ vệ sinh tai, mũi, họng cho con cẩn thận hơn. Tuy nhiên, chắc chỉ hết thuốc chống viêm là con lại tái phát.

    Một tháng 4 lần bị lại, mẹ bỏ bê cả công việc cơ quan để ở nhà chăm sóc con. Tình cờ một thầy thuốc đông y chỉ cho mẹ một phương thuốc chữa trị viêm tai giữa rất hiệu quả mà lại ngăn chặn được tái phát. Nửa tin nửa ngờ nhưng có bệnh thì vái tứ phương nên mẹ quyết định cho con chữa thử. Lần này, mẹ không đưa con đi viện nữa mà điều trị cho con ở nhà.

    Nghe nói, đó là bột nhau thai (đông y gọi là tử hà sa). Không chỉ khống chế được viêm tai giữa tái phát mà tử hà sa còn làm tăng sức đề kháng, giúp trẻ tránh được các bệnh viêm đường hô hấp thông thường. Bạn có thể mua bột Tử hà sa ở các nhà thuốc đông y.
    Cách chữa trị:

    Khi mủ trong tai chảy ra thì vệ sinh sạch sẽ, sau khi lau khô thì thổi khoảng 0.5g bột Tử hà sa vào tai, nhớ là càng sâu càng tốt. Nếu thổi đúng cách thì bệnh nhẹ chỉ một lần là khỏi, còn bệnh nặng thì thổi bột tử hà sa ngày 2 lần, khoảng 3 – 4 ngày điều trị sẽ khỏi.

    Khi trẻ bị viêm tai giữa, việc vệ sinh tai rất khó khăn nên các mẹ cần phải kiên trì. Với bé nhà mình sau khi sử dụng thuốc này hiện đã khỏi, chưa biết thế nào nhưng mấy tháng nay chưa bị lại. Mặc dù thời tiết mùa đông nhưng sau đợt điều trị vừa rồi bé không ho hắng, không bị viêm họng. Không biết có phải do tác dụng của thuốc này không nhỉ?
    Lưu ý:

    Dù trẻ có bị tái phát hay không các mẹ luôn ý thức phòng bệnh là tốt nhất, bởi vì bất kỳ dịch lỏng nào chảy vào tai giữa là trẻ bị viêm ngay:

    Đầu tiên phải giữ vệ sinh tai, mũi, họng cho trẻ.
    Nếu trẻ đang ở tuổi ăn dặm, các mẹ tuyệt đối không cho trẻ ăn nằm, vì rất có thể khi trẻ ho, sặc, thức ăn dạng lỏng dễ tràn lên tai giữa.
    Nếu trẻ bị nôn, đặt trẻ nằm gối cao để dịch nôn không trào ngược vào tai giữa.
    Nếu trẻ hay bị chảy nước mũi, ho có đờm cần phải điều trị khỏi dứt điểm. Với trẻ nhỏ thì dùng dụng cụ hút sạch nước mũi. Trẻ lớn hơn thì hướng dẫn cách xì mũi, khạc đờm là tốt nhất. Tuy nhiên, cũng phải tầm hai tuổi bé mới làm được việc này.
    Trong điều kiện thời tiết mùa đông khô hanh như ở miền bắc thì các mẹ nên nhỏ nước muối sinh lý vào hốc mũi cho trẻ mỗi ngày để đường mũi được thông thoáng, đỡ viêm nhiễm. Mỗi sáng nhỏ vài giọt vào sâu trong miệng để sát trùng họng cho trẻ. Tuy nhiên, vào mùa đông bạn nên làm ấm dung dịch trước khi nhỏ sẽ tốt hơn.
    Không để trẻ tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, khói thuốc lá hay người mắc bệnh về đường hô hấp vì trẻ nhỏ sức đề kháng yếu dễ lây bệnh.

    Trên đây là kinh nghiệm của mẹ Thanh Tú trong việc chăm sóc và điều trị bệnh viêm tai giữa cho con. Nếu mẹ nào đang có con ở trường hợp này, hãy thử một lần xem sao nhé! Chúc các bé luôn khoẻ mạnh, vui tươi!

  2. 17/04/2012 at 4:52 pm #

    Phòng chứng viêm tai cho trẻ

    Bơi lội chính là một trong những “thủ phạm” khiến cho bé dễ bị mắc chứng viêm tai. Vậy phải làm gì để giúp trẻ phòng tránh chứng bệnh này?
    Hiện tượng

    Phòng chứng viêm tai cho trẻBơi là một trong những nguyên nhân khiến trẻ bị viêm tai giữa

    Khi đi bơi, nhất là bơi ở những vùng nước ô nhiễm hay không đạt tiêu chuẩn, tai của bạn ngoài việc sẽ bị vào nước, còn có thể phải chịu đựng những vấn đề liên quan đến tai như nhiễm trùng tai, viêm tai, ù tai. Triệu chứng của rắc rối này thường có biểu hiện như:

    Đau đớn.
    Khó chịu ở vùng xung quanh tai. Thường chỉ bị ở một bên.
    Ngứa viền tai.
    Sưng phồng
    Có cảm giác tai bị ù hay không nghe rõ.
    Chảy mủ trong tai.
    Nhiễm trùng

    Ứng phó

    Phòng chứng viêm tai cho trẻ

    Khi bị viêm tai, thông thường các bác sĩ sẽ kê cho bạn một số loại thuốc nhỏ tai có chứa thành phần kháng sinh để ngăn ngừa nhiễm trùng tai và có chứa thêm thành phần corticosteroids để giảm cảm giác bị ngứa và chứng viêm tai.

    Bạn có thể nhỏ từ 4 đến 5 giọt thuốc mỗi lần vào ống tai.

    Thêm vào đó, bác sĩ cũng sẽ kê cho bạn một số loại thuốc uống chống viêm nhiễm dưới dạng kháng sinh khác như ADvil, Motrin

    Bạn không nên đi bơi trong quá trình điều trị viêm tai. Để việc điều trị đạt hiệu quả cao nhất bạn nên giữ không cho nước lọt vào trong tai. Nên nhớ hãy nói với bác sĩ về bất cứ thắc mắc nào.
    Phòng ngừa

    Cách đơn giản nhất mà bạn có thể giúp trẻ phòng tránh chứng viêm tai hữu hiệu là hãy nhắc trẻ lau khô tai bằng bông thấm hay máy sấy. Tai bị ướt sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn và nấm sinh sôi nảy nở gây nên chứng viêm hay nhiễm trùng tai.

    Bên cạnh đó, bạn cũng có thể nhỏ cồn vào tai cho trẻ, cách làm này vừa có tác dụng sát khuẩn vừa giúp cho tai luôn được khô ráo, loại trừ nguy cơ bị nhiễm trùng.

    Nếu bé đã bị mắc chứng viêm tai, bạn có thể hỏi bác sĩ về việc sử dụng kháng sinh để điều trị, tuy nhiên bạn không nên tự ý mua thuốc cho bé dùng.

    Không nên bơi ở nơi nước ô nhiễm: Nước ô nhiễm không chỉ gây viêm nhiễm tai mà còn gây nên những tổn hại khác cho cơ thể như viêm bộ phận sinh dục, viêm da, đau mắt…

    Bảo vệ đôi tai: Bảo vệ đôi tai bằng cách tránh không cho tai tiếp xúc với những dụng cụ có thể gây đau rát như gôm xịt tóc hay máy sấy tóc. Hoặc bạn cần nút bông vào tai khi xịt keo hay gôm tóc.
    Sản phẩm liên quan

  3. 17/04/2012 at 4:52 pm #

    Biện pháp ngăn ngừa và khắc phục viêm tai ở trẻ
    Biện pháp ngăn ngừa và khắc phục viêm tai ở trẻ
    Biện pháp ngăn ngừa nhiễm trùng tai cho trẻ

    Luôn loại trừ các chất kích thích có thể gây dị ứng cho bé nhà bạn như bụi, thuốc lá… ở trong nhà bạn.
    Rửa tai trẻ nhẹ nhàng bằng khăn mềm thường xuyên.
    Tránh để trẻ có thể bị cảm lạnh ghé thăm.
    Cắt giảm cho trẻ ăn các loại thực phẩm mà bạn biết có thể dễ dàng gây phản ứng dị ứng.
    Không cho trẻ uống một cái gì đó và tránh uống nước khi trẻ đang nằm.
    Tránh làm sạch sâu bên trong tai của trẻ.

    Biện pháp khắc phục nhiễm trùng tai ở bé

    Nén ấm tai hoặc cho trẻ hít hơi nước cũng có thể giúp đỡ.
    Xúc họng bằng nước muối ấm để làm dịu đau họng và giúp tai thông thoáng.
    Cho trẻ uống nhiều nước hoặc các chất lỏng khác.
    Dùng gối để gối đầu cho trẻ khi trẻ nằm xuống. Điều này sẽ giúp thông thoáng tai giữa.
    Nếu trẻ bị dị ứng, bạn có thể cho trẻ dùng thuốc kháng histamine.
    Bạn có thể sử dụng thuốc xịt mũi hoặc thuốc thông mũi để thông tai cho trẻ.
    Khi trẻ bị đau, các loại thuốc như ibuprofen, aspirin, hoặc acetaminophen có thể giúp giảm đau cho trẻ.

    Nếu khi áp dụng các biện pháp khắc phục tự nhiên tại nhà mà vẫn không thể chữa khỏi viêm tai, bạn nên tìm gặp bác sĩ khi:

    Nếu một tai của trẻ bị đau và kéo dài trong hơn 2 ngày.
    Nếu trẻ bị nhiễm trùng tai thường xuyên.

Viết phản hồi