4:56 pm - Saturday October 25, 2014

Chín mé

CHÍN MÉ
(Giáp Sang – Paronychia – Paronychie)


Là loại mụn mọc ở đầu gốc móng tay, móng chân.

Xuất xứ: Được mô tả đầu tiên trong sách ‘Chư Bệnh Nguyên Hậu Luận’ (thế kỷ thứ 6) dưới tên gọi là Đại Chỉ.

Sách ‘Chứng Trị Chuẩn Thằng – Dương Khoa’ viết: “Chứng Đại chỉ, lúc đầu sưng, sốt, đau, mầu không đen, viền móng chân, tay có mủ, có thể làm cho móng bị rụng”.

Còn được gọi là Đại Giáp, Tao Chỉ, Thổ Đậu, Luân Chỉ, Tao Chỉ.

Y học hiện địa gọi là Viêm Chân Móng, Viêm Quanh Móng (Giáp Câu Viêm).
Nguyên Nhân

Do tạng phủ có nhiệt nung nấu, kết hợp với hỏa độc tụ lại, nhiệt độc thịnh quá gây nên. Móng chân tay là phần dư ra của gân, do nhiệt độc theo đường kinh xâm nhập vào khiến cho khí cơ ở đó không lưu thông được. Kết mủ gây nên.

Bên ngoài có thể do tổn thương (gai, kim đâm, xương cá đâm…) hoặc do cắn móng tay, làm móng… gây xước thịt, nhiễm độc gây nên..

Đông y cho là do hoả nhiệt gây nên.
Triệu Chứng

Thường bệnh tiến triển qua 3 giai đoạn:

+ Thời kỳ chớm viêm: 1-3 ngày, ở đầu ngón tay, chân xuất hiện một chỗ sưng bằng hạt đậu hoặc nhỏ hơn, tấy đỏ, ngứa, sau đó trở thành sẫm đỏ, nhức, khó chịu, có khi làm cứng ngón tay, khó cử động nhưng chưa có dấu hiệu toàn thân.

+ Nếu không điều trị hoặc điều trị không tốt sẽ tiến triển sang thời kỳ viêm lan toả, từ ngày thứ 4-7, lan rộng ra chung quanh cả ngón tay, lan lên mu và gan bàn tay (trường hợp viêm ở đốt thứ I). Đặc biệt có những trường hợp nặng, sưng cả lên cẳng tay hoặc viêm theo đường bạch huyết thành vệt tấy đỏ lên phái trong cánh tay, nhức nhối, căng tức, đau giật giật theo theo nhịp mạch đập, sốt nhẹ.

Cuối cùng là thời kỳ làm mủ ở điểm sưng đỏ lúc đầu.

Nếu không điều trị kịp thời và đúng có thể gây những biến chứng như viêm xương, viêm bao hoạt dịch, viêm khớp hoặc nhiễm khuẩn huyết do nhiễm khuẩn lan toả, có thể gây ra tử vong.
Triệu Chứng Lâm Sàng

Trên lâm sàng thường gặp các loại sau:

+ Nhiệt Độc Uẩn Kết: Lúc đầu khóe móng sưng, đỏ, đau, kèm đau đầu, sốt, táo bón, tiểu ít, nước tiểu đỏ, lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng nhạt.

Điều trị: Thanh nhiệt, giải độc, hoạt huyết, chỉ thống. Dùng bài Thanh Nhiệt Giải Độc Ẩm gia giảm: Ngân hoa, Bồ công anh, Đơn bì, Xích thược, Cam thảo (sống), Đại hoàng (sống), Chi tử đều 10g, Liên kiều, Bối mẫu, Xích tiểu đậu đều 12g, Chỉ xác (sao) 6g. Sắc uống (Bì Phu Bệnh Trung Y Chẩn Liệu Học).

Châm Cứu

+ Châm đối xứng: Châm ở điểm đau nhất bên lành, đối xứng với điểm đau bên bệnh qua cơ thể.

Thí dụ: Chín mé ở gốc ngoài móng tay cái bên trái, tìm điểm đau nhất ở gốc móng tay cái bên phải. Châm tả, kích thích mạnh, lưu kim 10-20 phút, cứ 5 phút vê kim một lần. Thường chỉ châm như vậy 1-2 lần là khỏi.

+ Ở móng tay: châm Linh đài, Hợp cốc.

Ở móng chân: Hành gian, Thái xung, Tam âm giao

Thuốc Đắp

- Lá Cúc hoa trắng, giã nát với ít muối, đắp. Đồng thời có thể dùng 20g Cúc hoa trắng, giã nát, hoà với ít nước đun sôi để nguội, uống.

- Cà (loại cà ghém, cà pháo) 1 quả, ướp muối, xẻ đôi, úp vào chỗ sưng đỏ, ngày thay 2-3 lần (293 Bài Thuốc Gia Truyền Đông Y).

- Chanh 1 quả, khoét một lỗ to bằng đầu ngón tay, cho vào đó ít muối ăn, nướng cho nóng lên, để cho vừa ấm chịu được, đút ngón tay bị chín mé vào, để khoảng 30phuts đến 1 giờ. Có thể làm 2~3 lần/ngày (293 Bài Thuốc Gia Truyền Đông Y)

Vệ sinh

Dùng cồn 70 rửa sạch chỗ mé chân bị, đợi cồn ráo thì dùng gạc lau khô. Sau đó bôi cao Sao Vàng vào chỗ bị, ngày bôi 2-3 lần

benhvathuoc.com

-------------------------------------------------@ Tin khác @-------------------------------------------------

Thuộc chuyên mục: Bệnh và chẩn đoán

One Response to “Chín mé”

  1. 20/11/2011 at 10:39 am #

    Xử trí khi bị chín mé ?

    Khi mới bị: Cần giữ sạch chỗ bị chín mé để tránh bị nhiễm trùng thêm. Có thể ngâm rửa bằng thuốc tím pha loãng với nước chín để nguội ( pha nước có màu hồng lợt như cánh sen), sau đó bôi mỡ kháng sinh như axít fusidic (Fucidin, Foban ) hoặc mupirocin ( Bactroban).
    Nếu bệnh không thuyên giảm sau 1-2 ngày: Cần đi khám để bác sĩ xác định nguyên nhân và cho thuốc điều trị thích hợp. Ví dụ Chín mé do tụ cầu khuẩn : Dùng oxacillin (Bistopen) 500mg, 1viên x 4 lần mỗi ngày, hoặc amoxicillin 500 mg- clavulanate K 125 mg ( Augmentin, ,Enhancin) 3-4 lần mỗi ngày trong 7- 10 ngày , hoặc erythromycine 25-50 mg/ kg chia 4 lần / ngày.
    Nếu chín mé làm mủ cần rạch thoát mủ, dẫn lưu, kết hợp dùng kháng sinh .Khi vết thương sưng đau nhiều và đáp ứng kém với điều trị bác sĩ có thể cho chụp X – quang xem có viêm xương tuỷ xương không.
    Chín mé do virút : Nếu lần đầu bị bác sĩ thường cho acylovir 200mg X 5 lần mỗi ngày, trong 7 – 10 ngày ; hoặc valacyclovir 1 g x 2 lần / ngày trong 7-10 ngày.

    Phòng ngừa ?

    Tránh chấn thương hay trầy xước đầu ngón. Khi bị trầy xước da cần bôi thuốc sát trùng và giữ sạch.
    ***Bạn có thể dùng cách này:
    Chín mé là một loại mụn nhọt đầu ngón tay, ngón chân. Lúc đầu ngứa, sau đó sưng, nóng, đỏ, đau. Toàn thân có thể có sốt hoặc cảm giác ớn lạnh. Ðau nhiều, giật theo nhịp mạch. Diễn biến của chín mé có thể sưng chín, vỡ mủ rồi khỏi. Móng ngón nơi chín mé được thay bằng một móng mới. Tuy nhiên, một số trường hợp nếu không được chữa trị sẽ dẫn tới viêm xương dai dẳng, thậm chí phải tháo đốt ngón tay mới khỏi được, ảnh hưởng đến sức khỏe và lao động. Cá biệt có trường hợp nhiễm trùng huyết: sốt cao liên tục, đau đầu, nôn mửa, hôn mê, cấy máu có vi khuẩn… đe dọa tính mạng.

    Dưới đây là một số bài thuốc nam điều trị chín mé:
    Bài 1: Lá phù dung tươi 20g; rau sam tươi 20g; củ chuối tiêu tươi 20g, giã nát, cho thêm tí muối đắp lên nơi chín mé.
    Bài 2: Tỏi bóc vỏ: 1 nhánh, giã nhỏ đắp vào chỗ chín mé khi đang viêm, sưng (không dùng khi đã có mủ).
    Bài 3: Kim ngân hoa 40g; hà thủ ô 16g; cây cải trời 16g; kinh giới 10g; gai bồ kết 8g. Sắc uống ngày 1 thang.
    Bài 4: Huyền sâm 20g; kim ngân 40g; đan sâm 12g; sinh địa 12g; bồ công anh 40; gai bồ kết 16g; thạch cao 40g; Sắc uống.

Viết phản hồi