Buồn nôn và nôn nhiều khi mang thai

Có 7,599 lượt xem

BUỒN NÔN VÀ NÔN NHIỀU KHI MANG THAI

Buồn nôn và nôn nhiều (BN&N) trong khi mang thai, đặc biệt là trong những tháng đầu tiên là nỗi “ám ảnh” của rất nhiều phụ nữ đã từng mang thai. Nhóm nghiên cứu của bác sĩ Gadsby (Hoa Kỳ) đã ghi nhận có đến hơn 90% thai phụ có triệu chứng BN&N trong những tháng đầu của thai kỳ, trong đó có nhiều thai phụ nôn “dữ dội” đến mức làm sụt cân nhiều và dẫn đến những rối loạn cơ thể nghiêm trọng, còn được gọi là hội chứng nghén nặng (hyperemesis gravidarum). Hơn 50% thai phụ giảm nôn vào tuần lễ thứ 14; tuy vậy vẫn còn khoảng 10% thai phụ còn nôn sau khi thai đã 22 tuần, cá biệt có một số thai phụ còn nôn cho đến tận ngày sanh! Đã từng có phụ nữ phải chọn bỏ thai vì “không thể chịu đựng nổi” tình trạng BN&N này.

Cơ chế gây nên hiện tượng BN&N trong thai kỳ chưa được hoàn toàn hiểu rõ, dù nhiều nhà khoa học đặt vấn đề về vai trò của Helicobacter pylori (là tác nhân dẫn đến bệnh lý viêm loét dạ dày). Có nhiều phương pháp khác nhau giúp làm giảm bớt tình trạng BN&N trong thai kỳ; tuy nhiên, trước khi điều trị tình trạng BN&N do thai kỳ cần phải loại trừ những tình trạng bệnh lý cũng biểu hiện bằng triệu chứng BN&N như viêm dạ dày, viêm tụy hay viêm ruột thừa… để kịp thời điều trị.

Biện pháp “điều trị” trước tiên là thay đổi chế độ ăn theo hướng chia bữa ăn thành nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày. Thai phụ BN&N không nên trộn chung thức ăn đặc và thức ăn lỏng, đồng thời cần tránh những thức ăn nhiều chất béo cũng như tránh uống thức uống lạnh hay quá ngọt. Ngoài ra, những thai phụ này cần tránh những gia vị “nặng mùi” dễ kích thích làm gia tăng tình trạng BN&N. Thai phụ nên ăn “bất cứ” thức ăn nào muốn ăn vào “bất cứ” thời điểm nào thấy có cảm giác thèm ăn. Đặc biệt là những thai phụ BN&N cần được nghĩ ngơi nhiều vì tình trạng mệt mỏi sẽ làm gia tăng mức độ của các triệu chứng nôn trong thai kỳ. Trong giai đoạn này người thai phụ rất cần được sự giúp đỡ và thông cảm nhiều hơn của người nhà, bạn bè và đồng nghiệp.

Ngoài ra những thai phụ BN&N có thể sử dụng các loại thực phẩm có tác dụng làm giảm BN&N như gừng. Đã có rất nhiều nghiên cứu cho thấy gừng, uống ở dạng bột tinh chất (liều 1000mg tinh bột khô mỗi ngày), dạng gia vị hay trà gừng, làm giảm rất hiệu quả tình trạng BN&N ở những thai phụ bị nghén nặng. Trong thực tế, gừng đã được sử dụng làm gia vị trong bữa ăn của nhiều nước trên thế giới từ hàng trăm năm nay. Hiện tại, nhiều Hiệp hội sản phụ khoa uy tín như Hiệp hội sản phụ khoa Canada, hay Hoa Kỳ… đều khuyến cáo sử dụng gừng là một biện pháp hiệu quả để điều trị BN&N trong thai kỳ. Gừng giúp làm giảm co thắt cơ dạ dày và làm gia tăng hoạt động nhu động ruột, từ đó giảm tình trạng BN&N trong thai kỳ. Nhóm nghiên cứu của bác sĩ Wilkinson sử dụng gừng cho chuột lên đến 5.500mg/kg cân nặng (tức tương đương 275gram tinh bột gừng khô liên tục mỗi ngày cho thai phụ 50kg) mới có thể có nguy cơ sẩy thai. Như vậy sử dụng gừng ở dạng tinh bột khô (viên thuốc) hay dạng trà hay gia vị trong thức ăn giúp làm giảm tình trạng BN&N cho thai phụ. Với liều lượng hiện sử dụng, chưa thấy nguy cơ cho thai phụ và thai nhi.
Một biện pháp điều trị khác là uống vitamin B6 (Pyridoxine) nếu các biện pháp trên không hiệu quả trong xử trí BN&N. Trong thực tế rất nhiều thai phụ đáp ứng tốt với vitamin B6 (uống 3 lần trong ngày). Vitamin B6 được chứng minh là hiệu quả và an toàn trong điều trị BN&N, và được đánh giá là thuốc chọn đầu tay trong điều trị. Trong tình huống vitamin B6 vẫn không hiệu quả trong điều trị BN&N bác sĩ sản khoa có thể sử dụng các nhóm thuốc kháng histamine hay thuốc chống nôn cho thai phụ.
Tóm lại BN&N là một tình trạng khó chịu thường gặp trong thai kỳ. Trước khi điều trị cần loại trừ những bệnh lý thật sự có cùng biểu hiện BN&N trong thai kỳ, tránh để chậm trễ điều trị. Xử trí BN&N cho thai phụ cần sự quan tâm, động viên của gia đình và xã hội. Cần thay đổi chế độ ăn uống, nghĩ ngơi của thai phụ theo hướng gia tăng tình trạng “thoải mái” cho thai phụ. Sử dụng gừng như một loại gia vị trong bữa ăn hay ở dạng trà gừng có hiệu quả làm giảm BN&N; hoặc sử dụng các loại dược phẩm như vitamin B6 được chứng minh là hiệu quả và an toàn. Các dược phẩm khác như thuốc chống nôn hay kháng histamin được sử dụng khi thai phụ vẫn không đáp ứng các biện pháp điều trị trên. Trong trường hợp vẫn BN&N sau những phương thức điều trị này, thai phụ cần nhập viện để điều trị tích cực với các biện pháp nuôi ăn qua đường tĩnh mạch.

TSBS Trần Sơn Thạch
Bệnh viện Hùng Vương